Στον πρόσφατο οδηγό μας για τις σημαντικότερες αλλαγές του νέου Κληρονομικού Δικαίου επισημάναμε ότι ο Ν. 5303/2026 εισάγει έναν εντελώς νέο θεσμό: τη δυνατότητα παραίτησης από μελλοντικά κληρονομικά δικαιώματα, ακόμη και αποκλειστικά από τη νόμιμη μοίρα, πριν ακόμη ανοίξει η κληρονομία. Η σύντομη εκείνη αναφορά αποτελεί την αφετηρία του παρόντος άρθρου, στο οποίο εξετάζουμε αναλυτικά τη λειτουργία, τις προϋποθέσεις και τις πρακτικές συνέπειες των νέων άρθρων 1838–1843 ΑΚ.       

Η μεταρρύθμιση αυτή σηματοδοτεί μια ουσιαστική μεταβολή της φιλοσοφίας του ελληνικού κληρονομικού δικαίου. Για πρώτη φορά, ο νομοθέτης επιτρέπει σε ένα πρόσωπο να ρυθμίσει συμβατικά, πριν από τον θάνατο του μελλοντικού κληρονομουμένου, ζητήματα που μέχρι σήμερα θεωρούνταν εκτός των ορίων της ιδιωτικής αυτονομίας. Πρόκειται για έναν θεσμό που μπορεί να λειτουργήσει ως πολύτιμο εργαλείο οικογενειακού και επιχειρηματικού σχεδιασμού, αλλά ταυτόχρονα απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή κατά την εφαρμογή του.

Τι ίσχυε μέχρι σήμερα – Γιατί το ελληνικό δίκαιο δεν επέτρεπε συμφωνίες για μελλοντική κληρονομία

Μέχρι την έναρξη ισχύος του Ν. 5303/2026, το ελληνικό κληρονομικό δίκαιο στηριζόταν σε μία θεμελιώδη αρχή: η κληρονομία αποτελεί δικαίωμα που γεννάται μόνο με τον θάνατο του κληρονομουμένου. Ως συνέπεια της αρχής αυτής, κάθε συμφωνία που επιχειρούσε να ρυθμίσει εκ των προτέρων τη μελλοντική κληρονομική διαδοχή αντιμετωπιζόταν με ιδιαίτερη επιφύλαξη ή ακόμη και ως απαγορευμένη.

Η προσέγγιση αυτή δεν ήταν τυχαία. Επί δεκαετίες, το ελληνικό δίκαιο θεωρούσε ότι η περιουσία ενός προσώπου έπρεπε να παραμένει ελεύθερη μέχρι τον χρόνο του θανάτου του και ότι οι μελλοντικοί κληρονόμοι δεν έπρεπε να αποκτούν ή να αποξενώνονται από κληρονομικά δικαιώματα πριν ακόμη ανοίξει η κληρονομία.

Η απαγόρευση αυτή εξυπηρετούσε δύο βασικούς σκοπούς.

Ο πρώτος ήταν η προστασία της ελευθερίας του μελλοντικού κληρονομουμένου. Ο διαθέτης έπρεπε να μπορεί να μεταβάλει ελεύθερα τη βούλησή του καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του, χωρίς να δεσμεύεται από προηγούμενες συμφωνίες ή οικογενειακές πιέσεις.

Ο δεύτερος ήταν η προστασία των αναγκαστικών κληρονόμων. Η νόμιμη μοίρα αποτελούσε διαχρονικά έναν θεσμό κοινωνικής προστασίας, ο οποίος απέβλεπε στη διασφάλιση ότι οι στενότεροι συγγενείς δεν θα αποκλείονταν πλήρως από την κληρονομική διαδοχή, ακόμη και αν αυτή ήταν η επιθυμία του διαθέτη.

Η παραίτηση από τη νόμιμη μοίρα πριν από την επαγωγή της κληρονομίας θεωρούνταν, επομένως, ασύμβατη με τη φιλοσοφία του ελληνικού κληρονομικού δικαίου.

---

Γιατί αλλάζει σήμερα αυτή η φιλοσοφία;

Ο Ν. 5303/2026 σηματοδοτεί μια ουσιαστική μετατόπιση του νομοθέτη προς την ενίσχυση της ιδιωτικής αυτονομίας και του προληπτικού σχεδιασμού της διαδοχής.

Η σύγχρονη οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα διαφέρει σημαντικά από εκείνη που επικρατούσε όταν διαμορφώθηκαν οι παραδοσιακοί κανόνες του κληρονομικού δικαίου.

Σήμερα, οι οικογένειες είναι περισσότερο σύνθετες. Οι δεύτεροι γάμοι, οι μικτές οικογένειες, οι διεθνείς οικογενειακές σχέσεις, οι οικογενειακές επιχειρήσεις, οι συμμετοχές σε εταιρείες και οι νεοφυείς επιχειρήσεις δημιουργούν ανάγκες που δεν μπορούν πάντοτε να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά με τα παραδοσιακά εργαλεία του κληρονομικού δικαίου.

Η δυνατότητα σύναψης κληρονομικών συμβάσεων και παραίτησης από μελλοντικά κληρονομικά δικαιώματα ανταποκρίνεται ακριβώς σε αυτή την εξέλιξη. Ο νομοθέτης αναγνωρίζει ότι, υπό αυστηρές διαδικαστικές εγγυήσεις, ορισμένα ζητήματα μπορούν να ρυθμίζονται προληπτικά όσο όλα τα εμπλεκόμενα πρόσωπα βρίσκονται ακόμη εν ζωή και έχουν πλήρη δικαιοπρακτική ικανότητα.

Η μεταβολή αυτή δεν σημαίνει ότι εγκαταλείπεται η προστασία της οικογένειας. Αντιθέτως, επιχειρείται μια διαφορετική ισορροπία ανάμεσα στην προστασία των στενών συγγενών και στον σεβασμό της ελεύθερης βούλησης των μερών να οργανώσουν εκ των προτέρων τη μελλοντική διαδοχή τους.

---

Ανάλυση – Το πνεύμα του νόμου.

Κατά την άποψή μας, η σημαντικότερη αλλαγή που εισάγουν τα άρθρα 1838–1843 ΑΚ δεν είναι η δυνατότητα παραίτησης από τη νόμιμη μοίρα αυτή καθαυτή.

Η πραγματική καινοτομία βρίσκεται στο ότι για πρώτη φορά το ελληνικό κληρονομικό δίκαιο αντιμετωπίζει τη διαδοχή όχι αποκλειστικά ως γεγονός που ρυθμίζεται μετά τον θάνατο, αλλά και ως αντικείμενο προληπτικού νομικού και οικογενειακού σχεδιασμού και αποφυγής συγκρούσεων ιδίως στην εξ αδιαιρέτου συγκυριότητα κινητών ή ακινήτων.

Η εξέλιξη αυτή ευθυγραμμίζει, σε σημαντικό βαθμό, το ελληνικό δίκαιο με σύγχρονες ευρωπαϊκές τάσεις, όπου ο οικογενειακός και επιχειρηματικός σχεδιασμός της διαδοχής αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

Ωστόσο, η διεύρυνση της ιδιωτικής αυτονομίας συνοδεύεται και από αυξημένη ευθύνη των επαγγελματιών που θα κληθούν να εφαρμόσουν τον νέο θεσμό. Η ορθή ενημέρωση των συμβαλλομένων, η διασφάλιση της πραγματικής και ελεύθερης βούλησής τους και η προσεκτική διατύπωση της σχετικής συμβολαιογραφικής πράξης θα αποτελέσουν κρίσιμους παράγοντες για την αποφυγή μελλοντικών αμφισβητήσεων.

Τι προβλέπουν τα νέα άρθρα 1838–1843 ΑΚ

Ο Ν. 5303/2026 εισάγει για πρώτη φορά στο ελληνικό δίκαιο τη δυνατότητα σύναψης κληρονομικής σύμβασης παραίτησης, με την οποία ένα πρόσωπο μπορεί να παραιτηθεί, πριν ακόμη ανοίξει η κληρονομία, από μελλοντικά κληρονομικά δικαιώματα έναντι συγκεκριμένου προσώπου.

Η παραίτηση αυτή μπορεί να αφορά:

• ολόκληρο το κληρονομικό δικαίωμα,
• μέρος αυτού,
• αποκλειστικά τη νόμιμη μοίρα,
• ή άλλο ειδικό κληρονομικό δικαίωμα που προβλέπεται στη σχετική σύμβαση.

Η ευελιξία αυτή αποτελεί μία από τις σημαντικότερες καινοτομίες του νέου θεσμού, καθώς επιτρέπει στα μέρη να προσαρμόσουν το περιεχόμενο της συμφωνίας στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε οικογένειας ή επιχείρησης.

---

Μπορεί να συμφωνηθεί αντάλλαγμα;

Ναι.

Σε αντίθεση με ό,τι ίσχυε στην πράξη μέχρι σήμερα, η νέα κληρονομική σύμβαση μπορεί να προβλέπει ότι η παραίτηση πραγματοποιείται:

• χωρίς οποιοδήποτε αντάλλαγμα,
• ή έναντι ανταλλάγματος που συμφωνείται μεταξύ των συμβαλλομένων.

Το αντάλλαγμα μπορεί να είναι χρηματικό, αλλά δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε χρηματική παροχή. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να συνδέεται με μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων, εταιρικών συμμετοχών ή άλλων δικαιωμάτων, εφόσον τηρούνται οι προϋποθέσεις του νόμου.

Η δυνατότητα αυτή μετατρέπει τον νέο θεσμό σε ένα ιδιαίτερα ευέλικτο εργαλείο οικογενειακού και επιχειρηματικού σχεδιασμού.

---

Μπορεί η παραίτηση να αφορά μόνο τη νόμιμη μοίρα;

Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη καινοτομία του νέου πλαισίου.

Μέχρι σήμερα, η νόμιμη μοίρα αποτελούσε έναν θεσμό σχεδόν «αδιαπραγμάτευτο». Ο αναγκαίος κληρονόμος δεν μπορούσε να παραιτηθεί εκ των προτέρων από το δικαίωμα αυτό πριν από τον θάνατο του κληρονομουμένου.

Με τα νέα άρθρα 1838–1843 ΑΚ, ο νομοθέτης επιτρέπει πλέον ρητά να αποτελεί αντικείμενο κληρονομικής σύμβασης μόνο η νόμιμη μοίρα, χωρίς να απαιτείται παραίτηση από κάθε άλλο κληρονομικό δικαίωμα.

Η επιλογή αυτή αυξάνει σημαντικά τις δυνατότητες προσαρμογής της συμφωνίας στις πραγματικές ανάγκες κάθε οικογένειας.

---

Απαιτείται συγκεκριμένος τύπος;

Ναι.

Η εγκυρότητα της κληρονομικής σύμβασης εξαρτάται από την τήρηση του τύπου που προβλέπει ο νόμος.

Ο αυστηρός αυτός τύπος δεν αποτελεί τυπική γραφειοκρατική απαίτηση. Αντιθέτως, λειτουργεί ως ουσιαστική εγγύηση ότι οι συμβαλλόμενοι έχουν πλήρη επίγνωση των έννομων συνεπειών μιας συμφωνίας που μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά τη μελλοντική κληρονομική διαδοχή.

Η συμμετοχή συμβολαιογράφου και η τήρηση των νόμιμων διατυπώσεων ενισχύουν την ασφάλεια των συναλλαγών και περιορίζουν τον κίνδυνο μελλοντικών αμφισβητήσεων.

---

Μπορεί η παραίτηση να ανακληθεί;

Η κληρονομική σύμβαση δεν αντιμετωπίζεται ως μία απλή δήλωση πρόθεσης.

Αποτελεί δεσμευτική δικαιοπραξία, η οποία παράγει έννομα αποτελέσματα σύμφωνα με τους όρους του νόμου και της σύμβασης.

Για τον λόγο αυτό, πριν από την υπογραφή της απαιτείται ιδιαίτερα προσεκτική αξιολόγηση όλων των συνεπειών της, καθώς η μεταγενέστερη μεταβολή των οικογενειακών ή οικονομικών συνθηκών δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι η συμφωνία μπορεί να ανατραπεί.

Οι προϋποθέσεις λύσης ή ακυρότητας της σύμβασης πρέπει να εξετάζονται πάντοτε με βάση το ειδικό κανονιστικό πλαίσιο των άρθρων 1838–1843 ΑΚ και τους γενικούς κανόνες του Αστικού Κώδικα.

---

Γιατί η παραίτηση από τη νόμιμη μοίρα δεν είναι απλώς μία «παραίτηση»

Κατά την άποψή μας, η μεγαλύτερη παρεξήγηση που μπορεί να δημιουργήσει ο νέος θεσμός είναι να θεωρηθεί ότι πρόκειται απλώς για μια παραίτηση από ένα μελλοντικό περιουσιακό δικαίωμα.

Στην πραγματικότητα, η κληρονομική σύμβαση λειτουργεί ως εργαλείο αναδιοργάνωσης της μελλοντικής διαδοχής.

Δεν περιορίζεται στο ερώτημα «ποιος θα κληρονομήσει», αλλά επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο θα διατηρηθεί η συνοχή της οικογενειακής περιουσίας, θα συνεχιστεί η λειτουργία μιας επιχείρησης ή θα αποφευχθούν συγκρούσεις μεταξύ των μελλοντικών κληρονόμων.

Ακριβώς για τον λόγο αυτό, η παραίτηση από τη νόμιμη μοίρα δεν θα πρέπει να εξετάζεται αποσπασματικά. Ο νέος θεσμός αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν εντάσσεται σε έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό της μελλοντικής κληρονομικής διαδοχής.

Πρακτικές εφαρμογές – Πότε η παραίτηση από τη νόμιμη μοίρα μπορεί να αποτελέσει στρατηγική επιλογή

Η δυνατότητα παραίτησης από τη νόμιμη μοίρα δεν δημιουργήθηκε για να χρησιμοποιείται αδιάκριτα σε κάθε οικογένεια ή σε κάθε κληρονομική υπόθεση. Αντίθετα, πρόκειται για ένα εξειδικευμένο εργαλείο προληπτικού σχεδιασμού, το οποίο μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο όταν η μελλοντική διαδοχή παρουσιάζει αυξημένη πολυπλοκότητα.

Η αξία του νέου θεσμού αναδεικνύεται κυρίως όταν χρησιμοποιείται για την πρόληψη μελλοντικών συγκρούσεων και τη διατήρηση της συνοχής της οικογενειακής ή επιχειρηματικής περιουσίας.

1. Οικογενειακές επιχειρήσεις

Μία από τις σημαντικότερες εφαρμογές του νέου θεσμού αφορά τη διαδοχή στις οικογενειακές επιχειρήσεις.

Δεν είναι σπάνιο ένας μόνο από τους απογόνους να εργάζεται επί σειρά ετών στην επιχείρηση, να συμμετέχει ενεργά στη διοίκησή της ή να έχει συμβάλει ουσιαστικά στην ανάπτυξή της, ενώ οι υπόλοιποι κληρονόμοι ακολουθούν διαφορετική επαγγελματική πορεία.

Στις περιπτώσεις αυτές, η άσκηση αξιώσεων νόμιμης μοίρας μπορεί, μετά τον θάνατο του επιχειρηματία, να οδηγήσει σε κατακερματισμό της εταιρικής συμμετοχής, σε σοβαρές οικονομικές επιβαρύνσεις ή ακόμη και σε αδυναμία συνέχισης της επιχείρησης.

Η δυνατότητα εκ των προτέρων παραίτησης από τη νόμιμη μοίρα μπορεί να συμβάλει στην ομαλή διαδοχή, εφόσον αποτελεί προϊόν ελεύθερης και συνειδητής συμφωνίας όλων των εμπλεκομένων.

---

2. Νεοφυείς επιχειρήσεις (Startups)

Οι ιδρυτές νεοφυών επιχειρήσεων βρίσκονται συχνά αντιμέτωποι με επενδυτικές συμφωνίες, προγράμματα δικαιωμάτων προαίρεσης (stock options), συμμετοχές επενδυτών και αυξημένες απαιτήσεις εταιρικής διακυβέρνησης.

Η αιφνίδια μεταβίβαση εταιρικών συμμετοχών λόγω άσκησης δικαιωμάτων νόμιμης μοίρας ενδέχεται να επηρεάσει τη μετοχική σύνθεση της εταιρείας ή να δημιουργήσει δυσχέρειες στις σχέσεις μεταξύ ιδρυτών και επενδυτών.

Υπό τις προϋποθέσεις του νόμου, η κληρονομική σύμβαση μπορεί να αποτελέσει μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου επιχειρηματικής διαδοχής, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη προβλεψιμότητα για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.

---

3. Δεύτεροι γάμοι και μικτές οικογένειες

Οι οικογένειες στις οποίες υπάρχουν τέκνα από διαφορετικούς γάμους αποτελούν συχνά πηγή σύνθετων κληρονομικών διαφορών.

Η ύπαρξη διαφορετικών οικογενειακών δεσμών, η διαχείριση κοινής και ατομικής περιουσίας και η επιθυμία του διαθέτη να διασφαλίσει συγκεκριμένη κατανομή της περιουσίας του μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρές συγκρούσεις μετά τον θάνατό του.

Η δυνατότητα παραίτησης από συγκεκριμένα κληρονομικά δικαιώματα επιτρέπει στα μέρη να επιλύσουν ορισμένα από τα ζητήματα αυτά εκ των προτέρων, μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο μελλοντικών αντιδικιών.

---

4. Αγροτικές και τουριστικές εκμεταλλεύσεις

Η κατάτμηση μιας αγροτικής εκμετάλλευσης, ενός ξενοδοχείου ή μιας τουριστικής επιχείρησης μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική απαξίωση της οικονομικής τους αξίας.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η παραίτηση από τη νόμιμη μοίρα μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας συνολικής συμφωνίας, με στόχο τη διατήρηση της λειτουργικής ενότητας της περιουσίας και τη βιώσιμη συνέχιση της δραστηριότητας.

---

5. Οικογένειες με διεθνή στοιχεία

Όταν μέλη της ίδιας οικογένειας κατοικούν σε διαφορετικά κράτη ή διαθέτουν περιουσία σε περισσότερες έννομες τάξεις, ο σχεδιασμός της διαδοχής γίνεται ακόμη πιο σύνθετος.

Η δυνατότητα σύναψης κληρονομικών συμβάσεων ενδέχεται να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για την καλύτερη οργάνωση της μελλοντικής διαδοχής, πάντοτε όμως σε συνδυασμό με τους κανόνες του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου και του Κανονισμού (ΕΕ) 650/2012.

Επικοινωνήστε μαζί μας

Ο προληπτικός κληρονομικός σχεδιασμός απαιτεί εξειδικευμένη νομική καθοδήγηση και εξατομικευμένη αξιολόγηση των ιδιαίτερων συνθηκών κάθε οικογένειας ή επιχείρησης.

Το γραφείο μας παρέχει ολοκληρωμένες υπηρεσίες στους τομείς του κληρονομικού δικαίου, του σχεδιασμού οικογενειακής διαδοχής (Estate Planning) και της διαδοχής οικογενειακών επιχειρήσεων (Business Succession Planning), με στόχο τη διαμόρφωση ασφαλών και βιώσιμων λύσεων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες κάθε εντολέα.

Waiver of the Forced Heirship Share under Greek Law 5303/2026: A New Era for Estate and Business Succession Planning

In our recent guide to the most significant reforms introduced by the new Greek inheritance law, we highlighted that Law 5303/2026 establishes an entirely new legal institution: the possibility of waiving future inheritance rights, including exclusively the forced heirship share, even before the succession has opened.

That brief reference serves as the starting point for this article, in which we examine in detail the operation, legal requirements and practical implications of the new Articles 1838–1843 of the Greek Civil Code.

This reform marks a fundamental shift in the philosophy of Greek inheritance law. For the first time, the legislator allows an individual to regulate contractually, before the future deceased passes away, matters that until now were considered to fall outside the limits of private autonomy.

This new legal institution has the potential to become an invaluable instrument for both estate planning and business succession planning, while at the same time requiring particular care in its practical implementation.

---

What Applied Until Now – Why Greek Law Did Not Permit Agreements Concerning Future Successions

Until the entry into force of Law 5303/2026, Greek inheritance law was founded upon a fundamental principle: inheritance rights arise only upon the death of the deceased.

As a consequence of that principle, any agreement attempting to regulate a future succession before the inheritance had actually opened was regarded with considerable caution and, in many cases, was legally prohibited.

This approach was by no means accidental.

For decades, Greek law maintained that a person’s estate should remain legally unrestricted throughout his or her lifetime and that prospective heirs should neither acquire nor relinquish inheritance rights before the succession had opened.

This prohibition served two principal objectives.

The first was the protection of the future deceased’s freedom of disposition. A future testator had to remain free to modify his or her intentions throughout life without being bound by previous agreements or family pressure.

The second was the protection of forced heirs.

The institution of the forced heirship share has historically functioned as a mechanism of social and family protection, ensuring that close relatives could not be completely excluded from the succession, even where this reflected the wishes of the future deceased.

Accordingly, any waiver of the forced heirship share before the opening of the succession was considered incompatible with the traditional philosophy of Greek inheritance law.

---

Why Has This Philosophy Changed?

Law 5303/2026 marks a significant legislative shift towards strengthening private autonomy and encouraging proactive succession planning.

Today’s economic and social reality differs substantially from the circumstances under which the traditional rules of Greek inheritance law were originally developed.

Modern families are increasingly complex. Second marriages, blended families, international family relationships, family-owned businesses, corporate shareholdings and startup companies all create succession planning needs that cannot always be addressed effectively through traditional inheritance law mechanisms.

The possibility of concluding inheritance agreements and waiving future inheritance rights responds directly to these developments.

The legislator now recognises that, subject to strict procedural safeguards, certain succession matters may be organised proactively while all parties are still alive and possess full legal capacity.

This reform does not signify the abandonment of family protection.

Rather, it seeks to establish a different balance between protecting close relatives and respecting the parties’ freedom to organise their future succession in advance.

---

Analysis – The Spirit of the Reform

In our opinion, the most significant innovation introduced by Articles 1838–1843 of the Greek Civil Code is not merely the possibility of waiving the forced heirship share.

The true innovation lies in the fact that, for the first time, Greek inheritance law approaches succession not exclusively as a legal event to be regulated after death, but also as an object of proactive legal and family planning aimed at preventing future disputes, particularly those arising from the undivided co-ownership of movable or immovable property.

This development aligns Greek inheritance law, to a considerable extent, with contemporary European legal trends, where family wealth planning and business succession planning have become increasingly important.

At the same time, the expansion of private autonomy inevitably entails greater professional responsibility for those called upon to implement the new institution.

Proper legal advice, ensuring the genuine and informed consent of the parties, and the careful drafting of the relevant notarial inheritance agreement will become essential safeguards against future legal disputes and challenges to the validity of such agreements.

What Do the New Articles 1838–1843 of the Greek Civil Code Provide?

Law 5303/2026 introduces, for the first time in Greek law, the possibility of concluding an inheritance waiver agreement, under which a person may waive future inheritance rights in relation to a specific individual before the succession has opened.

Such a waiver may concern:

• the entire inheritance right;
• part of the inheritance right;
• exclusively the forced heirship share; or
• any other specific inheritance right expressly provided for in the inheritance agreement.

This flexibility constitutes one of the most significant innovations of the new legal framework, allowing the parties to tailor the content of the agreement to the particular needs of each family or business.

---

Can the Waiver Be Made in Exchange for Consideration?

Yes.

Unlike the position that prevailed in practice until now, the new inheritance agreement may provide that the waiver is made:

• without any consideration; or
• in exchange for consideration agreed upon by the parties.

The consideration may be monetary, but it is not limited to cash. Depending on the circumstances, it may also consist of the transfer of assets, corporate interests, shareholdings or other proprietary rights, provided that all statutory requirements are satisfied.

This flexibility transforms the new institution into a highly adaptable instrument for both family wealth planning and business succession planning.

---

Can the Waiver Concern Only the Forced Heirship Share?

This is perhaps the most significant innovation introduced by the new legislative framework.

Until now, the forced heirship share was regarded as an almost non-negotiable legal institution. A forced heir could not validly waive this right before the death of the future deceased.

Under the new Articles 1838–1843 of the Greek Civil Code, however, the legislator now expressly permits an inheritance agreement to concern only the forced heirship share, without requiring the waiver of every other future inheritance right.

This significantly expands the parties’ ability to adapt the agreement to the actual needs of each family.

---

Is a Specific Legal Form Required?

Yes.

The validity of an inheritance agreement depends upon compliance with the legal formalities prescribed by law.

These formalities should not be viewed merely as procedural requirements.

On the contrary, they constitute an essential safeguard designed to ensure that all parties fully understand the legal consequences of an agreement capable of fundamentally affecting future succession rights.

The involvement of a notary public and strict compliance with the statutory formalities enhance legal certainty and substantially reduce the likelihood of future legal disputes.

---

Can the Waiver Be Revoked?

An inheritance agreement is not treated as a mere declaration of intention.

It constitutes a binding legal act that produces legal effects in accordance with both the applicable legislation and the terms agreed by the parties.

For this reason, a particularly careful legal assessment of all its consequences is required before execution, since subsequent changes in family relationships or financial circumstances do not automatically justify setting the agreement aside.

Whether an inheritance agreement may be terminated, revoked or declared invalid must always be assessed under the specific provisions of Articles 1838–1843 of the Greek Civil Code, together with the general rules governing legal acts under Greek civil law.

---

Why Is the Waiver of the Forced Heirship Share More Than a Mere Waiver?

In our opinion, the greatest misconception surrounding the new institution would be to regard it simply as a waiver of a future proprietary right.

In reality, an inheritance agreement functions as an instrument for reorganising the future succession.

Its purpose is not confined to determining who will inherit.

Rather, it directly influences the preservation of family wealth, the continuity of a family business and the prevention of disputes among future heirs.

For precisely that reason, a waiver of the forced heirship share should never be examined in isolation.

The new institution acquires its true value only when incorporated into a comprehensive estate and succession planning strategy, taking into account the family’s objectives, the composition of its assets and the long-term continuity of both family and business interests.

Practical Applications – When Can a Waiver of the Forced Heirship Share Become a Strategic Choice?

The possibility of waiving the forced heirship share was not introduced to be used indiscriminately in every family or every succession.

Rather, it constitutes a specialised instrument of proactive estate planning, capable of offering significant advantages where the future succession presents increased legal or practical complexity.

The true value of the new institution becomes evident when it is used to prevent future disputes and preserve the integrity of family wealth or business assets.

---

1. Family Businesses

One of the most important practical applications of the new institution concerns the succession of family-owned businesses.

It is not uncommon for only one descendant to have worked in the business for many years, actively participated in its management or contributed substantially to its growth, while the remaining heirs have pursued different professional paths.

In such cases, the assertion of forced heirship claims following the entrepreneur’s death may lead to the fragmentation of ownership interests, significant financial burdens or even jeopardise the continuity of the business itself.

Where freely and knowingly agreed upon by all parties, an advance waiver of the forced heirship share may facilitate a smoother and more sustainable business succession.

---

2. Startup Companies

Startup founders frequently operate within complex investment structures involving venture capital investors, stock option plans, shareholders’ agreements and sophisticated corporate governance arrangements.

An unexpected transfer of company shares resulting from the enforcement of forced heirship rights may alter the company’s ownership structure or create uncertainty in the relationship between founders and investors.

Subject to the statutory requirements, an inheritance agreement may therefore become an important component of a broader business succession strategy, providing greater certainty and predictability for all parties involved.

---

3. Second Marriages and Blended Families

Families with children from different marriages or relationships frequently give rise to particularly complex succession issues.

The existence of multiple family relationships, the coexistence of common and separate property and the future deceased’s intention to ensure a specific distribution of assets may all become sources of significant conflict after death.

Advance agreements concerning future inheritance rights may enable the parties to resolve some of these issues proactively, substantially reducing the likelihood of future inheritance litigation.

---

4. Agricultural Holdings and Tourism Businesses

The fragmentation of agricultural land, hotel properties or tourism businesses may significantly diminish their economic value.

In appropriate cases, a waiver of the forced heirship share may form part of a broader succession arrangement aimed at preserving the operational unity of the property and ensuring the sustainable continuation of the business.

---

5. International Families

Where members of the same family reside in different jurisdictions or own assets located in multiple countries, succession planning inevitably becomes more complex.

The possibility of concluding inheritance agreements may provide an important planning tool, always in conjunction with the applicable rules of private international law and Regulation (EU) No. 650/2012 on succession matters.

---

Conclusion

The introduction of Articles 1838–1843 of the Greek Civil Code through Law 5303/2026 constitutes one of the most significant reforms of Greek inheritance law in recent decades.

For the first time, the legislator recognises that the future organisation of succession may, subject to strict legal safeguards, become the object of contractual regulation even before the succession has opened.

The possibility of waiving the forced heirship share is not intended to weaken the protection traditionally afforded to forced heirs.

Rather, it introduces a modern legal instrument designed to prevent future disputes, facilitate the succession of family businesses, preserve valuable assets and improve long-term estate planning.

As with every new legal institution, its success will largely depend upon the manner in which it is implemented in practice.

Careful drafting of the inheritance agreement, comprehensive legal advice and a thorough assessment of the specific circumstances of each case will be essential in ensuring that the agreement accurately reflects the genuine intentions of the parties and remains legally sustainable.

In our opinion, the true significance of this reform lies not merely in allowing a waiver of the forced heirship share, but in shifting Greek inheritance law from a system primarily focused on resolving disputes after death to one that actively promotes preventive succession planning, legal certainty and the responsible management of family and business wealth.

This reform opens a new chapter in Greek inheritance law and is expected to influence substantially not only legal and notarial practice, but also the future case law of the Greek courts.

---

Contact Us

Effective estate planning requires specialised legal advice and a personalised assessment of the particular circumstances of each family or business.

Siamakis & Partners Law Firm provides comprehensive legal services in the fields of Greek inheritance law, estate planning and business succession planning, assisting individuals, families and business owners in developing secure, practical and sustainable succession strategies tailored to their specific needs.