Κατά το άρθρο 348 του πδ 62/2025 που αποτελεί το νέο κώδικα του εργατικού δικαίου, γίνεται αναφορά στην καταγγελία της σύμβασης εργασίας από τον εργαζόμενο.

Ο εργαζόμενος που προτίθεται να λύσει τη σύμβαση εργασίας με τον εργοδότη οφείλει επίσης να καταγγείλει αυτήν προ χρόνου ίσου με το ήμισυ εκείνου που ορίζεται στο άρθρο 331 για τον εργοδότη. Ο χρόνος αυτός δεν θα υπερβαίνει όμως σε καμία περίπτωση τους τρεις μήνες, ούτε η αποζημίωση, σε περίπτωση παράβασης της υποχρέωσης για καταγγελία, το ποσό που αντιστοιχεί σε τρεις μήνες, σύμφωνα με το άρθρο 333.

Μπορεί η αιφνίδια παραίτηση να αποκλειστεί με εργοδοτικές συμβατικές ρήτρες;

Η απόφαση ΑΠ 1704/2017 εξετάζει αν εργαζόμενος που παραιτείται πριν από την πάροδο συμβατικά προβλεπόμενου χρόνου υποχρεούται να αποζημιώσει τον εργοδότη.

Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι ρήτρες που επιβάλλουν παραμονή για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και προβλέπουν επιστροφή μισθών σε περίπτωση πρόωρης αποχώρησης είναι άκυρες, εφόσον αντίκεινται στις αναγκαστικές διατάξεις του Ν. 2112/1920.

Επισημαίνεται ότι ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα καταγγελίας της σύμβασης αορίστου χρόνου με προειδοποίηση έως τρεις μήνες και ότι οποιαδήποτε δυσμενέστερη συμφωνία δεν παράγει έννομα αποτελέσματα.

Η αιφνίδια παραίτηση δεν συνιστά καταχρηστική άσκηση δικαιώματος χωρίς πρόσθετα περιστατικά. Η απόφαση ενισχύει την προστασία της εργασιακής ελευθερίας και θέτει σαφή όρια στις ρήτρες αποζημίωσης υπέρ εργοδοτών.

---

Σύνοψη της συγκεκριμένης υπόθεσης

Εργοδότης αξίωσε αποζημίωση δεκάδων χιλιάδων ευρώ από εργαζόμενη που παραιτήθηκε πριν την πάροδο πενταετίας, επικαλούμενος ειδικό συμβατικό όρο που προέβλεπε επιστροφή αποδοχών τριετίας σε περίπτωση πρόωρης αποχώρησης.
Τα δικαστήρια όλων των βαθμών απέρριψαν την αγωγή, κρίνοντας ότι ο όρος αυτός αντίκειται στο αναγκαστικό εργατικό δίκαιο και είναι αυτοδικαίως άκυρος, ακόμη και αν έχει υπογραφεί από τον εργαζόμενο.

---

Τι είναι η «άκαιρη καταγγελία» από τον εργαζόμενο

Η άκαιρη καταγγελία αφορά την παραίτηση εργαζομένου χωρίς τήρηση της νόμιμης προθεσμίας προειδοποίησης.
Το δίκαιο προβλέπει:

• ✔ Υποχρέωση προειδοποίησης και από τον εργαζόμενο
• ✔ Ανώτατο όριο προειδοποίησης: 3 μήνες
• ✔ Υποχρέωση καταβολής μισής αποζημίωσης (έως 3 μισθούς)

Οποιαδήποτε συμφωνία που επιβαρύνει περισσότερο τον εργαζόμενο είναι άκυρη.

---

Τι έκρινε ο Άρειος Πάγος

Το Ανώτατο Δικαστήριο έθεσε σαφείς κανόνες:

🔹 1. Οι όροι «δέσμευσης παραμονής» δεν μετατρέπουν τη σύμβαση

Η πρόβλεψη ελάχιστης διάρκειας δεν μετατρέπει σύμβαση αορίστου χρόνου σε ορισμένου.

🔹 2. Ρήτρες αποζημίωσης υπέρ εργοδότη είναι άκυρες

Όροι που:

• επιβάλλουν μακρόχρονη υποχρεωτική παραμονή
• προβλέπουν επιστροφή μισθών
• εξαρτούν την αποχώρηση από έγκριση εργοδότη

➡ παραβιάζουν αναγκαστικό δίκαιο και δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα.

🔹 3. Δεν χωρεί επίκληση καταχρηστικότητας

Ακόμη και αιφνίδια παραίτηση:

• ❌ δεν αρκεί για καταχρηστικότητα (ΑΚ 281)
• ❌ δεν θεμελιώνει αυτοτελή αξίωση αποζημίωσης

---

Πότε μπορεί να υπάρξει ευθύνη εργαζομένου

Η νομολογία αφήνει στενό αλλά υπαρκτό περιθώριο ευθύνης μόνο όταν:

• υπάρχει παράνομη πράξη (π.χ. αθέμιτος ανταγωνισμός)
• προκαλείται αποδεδειγμένη ειδική ζημία
• υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος

Όχι όμως απλώς επειδή ο εργαζόμενος παραιτήθηκε.

---

Τι σημαίνει πρακτικά για εργαζόμενους & εργοδότες

Για εργαζόμενους

• Μην φοβάστε ρήτρες «επιστροφής μισθών»
• Ελέγχετε πάντα αν ο όρος είναι ευνοϊκότερος ή δυσμενέστερος
• Η παραίτηση είναι συνταγματικά προστατευμένο δικαίωμα

Για εργοδότες

• Οι ρήτρες παραμονής υφίστανται μεν αλλά έχουν όρια και ρυθμίζονται από διατάξεις αναγκαστικού δικαίου.
• Η προστασία επένδυσης προσωπικού επιτυγχάνεται με:
  • bonus παραμονής
  • ρήτρες εκπαίδευσης (με αναλογικότητα)
  • όχι ποινικές ρήτρες

---

Συμπέρασμα

Η απόφαση υπενθυμίζει ότι στο εργατικό δίκαιο:

Η ελευθερία της σύμβασης σταματά εκεί που αρχίζει η προστασία του εργαζομένου.

Η «άκαιρη παραίτηση» δεν ισοδυναμεί με αποζημίωση, ούτε νομιμοποιεί ποινικές ρήτρες που καταλύουν τον πυρήνα της εργασιακής ελευθερίας.

---

FAQ – Συχνές Ερωτήσεις

Μπορεί εργαζόμενος να υποχρεωθεί να επιστρέψει μισθούς;
Όχι, εκτός αν πρόκειται για νόμιμη και αναλογική ρήτρα εκπαίδευσης.

Ισχύουν οι υπογεγραμμένες ρήτρες;
Όχι, αν αντίκεινται στο αναγκαστικό εργατικό δίκαιο.

Η αιφνίδια παραίτηση είναι καταχρηστική;
Όχι από μόνη της.

---

Ζητήστε εξειδικευμένη νομική καθοδήγηση πριν δημιουργηθούν μη αναστρέψιμα τετελεσμένα.

Κάθε υπόθεση τέτοιου είδους έχει ιδιαιτερότητες ιδίως με τις αλλαγές που επήλθαν σε αυτές. Κλείστε online ραντεβού και λάβετε καθοδήγηση προσαρμοσμένη στη δική σας περίπτωση.