⚖️ Τεκμαρτό Εισόδημα Ελευθέρων Επαγγελματιών

Η Απόφαση ΣτΕ 1800/2025 και τα Όρια της Συνταγματικότητας

---

🧾 Σύνοψη της Υπόθεσης

Η υπόθεση αφορούσε αίτηση ακυρώσεως κατά κανονιστικής πράξης της Διοίκησης, η οποία εξειδίκευε τη διαδικασία αμφισβήτησης του τεκμαρτού ελάχιστου εισοδήματος για ελεύθερους επαγγελματίες, όπως αυτό θεσπίστηκε με τα άρθρα 28Α–28Δ του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος.

Το αιτούν σωματείο υποστήριξε ότι το σύστημα αυτό:

• παραβιάζει τη φορολογική ισότητα,
• δεν ανταποκρίνεται σε πραγματική φοροδοτική ικανότητα,
• βασίζεται σε αυθαίρετα κριτήρια (ιδίως τον κατώτατο μισθό),
• οδηγεί σε υπέρμετρη επιβάρυνση.

Η Διοίκηση, αντιθέτως, προέβαλε ότι το μέτρο:

• αποσκοπεί στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής,
• βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια,
• είναι μαχητό (δηλαδή επιδέχεται ανατροπή).

Το Δικαστήριο, σε Ολομέλεια, έκρινε τελικώς ότι το σύστημα είναι συνταγματικά ανεκτό, με ισχυρή όμως μειοψηφία.

---

⚖️ Το Νομοθετικό Πλαίσιο για το Τεκμαρτό Εισόδημα

Το σύστημα θεσπίστηκε με τον ν. 5073/2023 και εισήγαγε:

• ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα έως 50.000€
• βασισμένο σε:
  • κατώτατο μισθό,
  • μισθοδοσία προσωπικού,
  • κύκλο εργασιών (ΚΑΔ)
• με δυνατότητα:
  • αμφισβήτησης για αντικειμενικούς λόγους
  • ή ελέγχου για πραγματικό εισόδημα

👉 Κρίσιμο στοιχείο: το τεκμήριο είναι μαχητό, όχι απόλυτο.

---

🧠 Η Κρίση της Πλειοψηφίας – Γιατί κρίθηκε Συνταγματικό

Το Δικαστήριο έκρινε ότι το σύστημα δεν παραβιάζει το Σύνταγμα, στηριζόμενο στα εξής:

✔️ 1. Ευρεία ευχέρεια νομοθέτη

Ο νομοθέτης μπορεί να επιλέγει τρόπους φορολόγησης, ακόμη και τεκμαρτούς, εφόσον:

• βασίζονται σε γενικά και αντικειμενικά κριτήρια
• συνδέονται με φοροδοτική ικανότητα

✔️ 2. Σύνδεση με πραγματική οικονομική δραστηριότητα

Το τεκμήριο στηρίζεται σε:

• κύκλο εργασιών
• προσωπικό
• διάρκεια δραστηριότητας
• επαγγελματική εμπειρία

👉 Άρα δεν είναι αυθαίρετο.

✔️ 3. Χρήση κατώτατου μισθού ως αντικειμενικού δείκτη

Δεν αποτελεί εξομοίωση με μισθωτούς, αλλά:

• δείκτη ελάχιστης αξίας εργασίας
• σημείο αναφοράς οικονομικής δραστηριότητας

✔️ 4. Μαχητός χαρακτήρας

Ο φορολογούμενος μπορεί:

• να επικαλεστεί αντικειμενικούς λόγους
• να ζητήσει πλήρη έλεγχο

👉 Αυτό διασφαλίζει τη συνταγματικότητα.

✔️ 5. Δημόσιο συμφέρον – καταπολέμηση φοροδιαφυγής

Το μέτρο:

• αντιμετωπίζει εκτεταμένη απόκρυψη εισοδήματος
• συμβάλλει στη φορολογική δικαιοσύνη

---

⚖️ Η Σκέψη της Μειοψηφίας – Πού εντοπίζεται το πρόβλημα;

Η μειοψηφία αμφισβήτησε τη συνταγματικότητα, με βασικά επιχειρήματα:

❗ 1. Έλλειψη τεκμηρίωσης

Ο νομοθέτης:

• δεν στηρίχθηκε σε εμπειρική μελέτη
• δεν απέδειξε ότι τα κριτήρια ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα

❗ 2. Μη συμβατότητα με την κοινή πείρα

Η παραδοχή ότι:

• κάθε επαγγελματίας κερδίζει τουλάχιστον όσο ο κατώτατος μισθός
  δεν ισχύει στην πράξη

❗ 3. Αγνόηση οικονομικής αβεβαιότητας

Οι ελεύθεροι επαγγελματίες:

• έχουν ασταθές εισόδημα
• ενδέχεται να έχουν ζημίες

👉 Το τεκμήριο δεν λαμβάνει υπόψη αυτή τη διαφοροποίηση.

❗ 4. Οριζόντια εφαρμογή

Το σύστημα εφαρμόζεται:

• σε ετερόκλητες δραστηριότητες
• χωρίς επαρκή διαφοροποίηση

---

⚖️ Σύγκρουση Πλειοψηφίας – Μειοψηφίας

Η βασική διαφορά εντοπίζεται εδώ:

Πλειοψηφία	Μειοψηφία
Τα κριτήρια είναι επαρκώς αντικειμενικά	Δεν αποδεικνύεται ότι ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα
Το τεκμήριο είναι θεμιτό λόγω φοροδιαφυγής	Η καταπολέμηση φοροδιαφυγής δεν δικαιολογεί αυθαίρετα τεκμήρια
Η μαχητότητα αρκεί	Η βάση του τεκμηρίου πρέπει εξαρχής να είναι ορθή

👉 Δηλαδή:
η πλειοψηφία δίνει βάρος στη λειτουργικότητα του μέτρου,
ενώ η μειοψηφία στη θεωρητική ορθότητα της βάσης του.

---

🧾 Υπαγωγή της Υπόθεσης στον Νόμο (Βήμα-Βήμα)

1️⃣ Εφαρμογή άρθρων 28Α–28Δ ΚΦΕ

Το εισόδημα προσδιορίζεται τεκμαρτά βάσει:

• κατώτατου μισθού
• μισθοδοσίας
• κύκλου εργασιών

2️⃣ Έκδοση πράξης διοικητικού προσδιορισμού φόρου

Η φορολογική διοίκηση:

• εκδίδει πράξη με βάση το τεκμαρτό εισόδημα

3️⃣ Δυνατότητα αμφισβήτησης (άρθρο 28Α παρ. 3)

Ο φορολογούμενος επικαλείται:

• αντικειμενικούς λόγους (π.χ. ασθένεια, ανωτέρα βία)

👉 Διοίκηση υποχρεούται (δέσμια αρμοδιότητα) να εξετάσει

4️⃣ Εναλλακτικά: αίτημα ελέγχου (παρ. 4)

Ο φορολογούμενος:

• ζητά πλήρη έλεγχο
• αποδεικνύει χαμηλότερο εισόδημα

5️⃣ Ενδικοφανής προσφυγή

Σε απόρριψη:

• προσφυγή στη ΔΕΔ

6️⃣ Δικαστική προσφυγή

Τελικός έλεγχος:

• από διοικητικά δικαστήρια

---

⚖️ Πώς το Δικαστήριο οδηγήθηκε στη Συνταγματικότητα

Το Δικαστήριο στάθμισε:

• 📌 Δημόσιο συμφέρον (φοροδιαφυγή)
• 📌 Φορολογική ισότητα
• 📌 Οικονομική ελευθερία
• 📌 Αναλογικότητα

Και κατέληξε ότι:

👉 Το μέτρο δεν είναι προδήλως δυσανάλογο
👉 Υπάρχει εύλογη σχέση μέσου–σκοπού
👉 Η δυνατότητα ανατροπής του τεκμηρίου είναι κρίσιμη

Αντιθέτως, η μειοψηφία θεώρησε ότι:

• η έλλειψη εμπειρικής βάσης καθιστά το μέτρο εκ θεμελίων προβληματικό

---

📌 Συμπέρασμα

Η απόφαση 1800/2025 αποτελεί:

• κομβική νομολογία για τη φορολογία των ελευθέρων επαγγελματιών
• επιβεβαίωση της δυνατότητας τεκμαρτής φορολόγησης
• αλλά και υπενθύμιση ότι:
  • τα τεκμήρια πρέπει να είναι ρεαλιστικά
  • και ουσιαστικά ανατρέψιμα

👉 Η πρακτική σημασία για τους φορολογούμενους είναι μεγάλη:
η σωστή χρήση της διαδικασίας αμφισβήτησης καθίσταται πλέον κρίσιμη.

---

❓ FAQ

Τι είναι το τεκμαρτό εισόδημα;

Είναι εισόδημα που υπολογίζεται με βάση αντικειμενικά κριτήρια και όχι μόνο τα δηλωθέντα στοιχεία.

Είναι συνταγματικό το τεκμαρτό εισόδημα;

Ναι, σύμφωνα με το ΣτΕ 1800/2025, υπό την προϋπόθεση ότι είναι μαχητό και βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια.

Μπορώ να το αμφισβητήσω;

Ναι, είτε:

• με αντικειμενικούς λόγους, είτε
• με αίτημα φορολογικού ελέγχου.

Τι γίνεται αν απορριφθεί η αίτησή μου;

Μπορείς να προσφύγεις:

• στη ΔΕΔ και
• στα διοικητικά δικαστήρια.

---

Κλείστε ραντεβού για εξατομικευμένη νομική καθοδήγηση

Κάθε υπόθεση έχει ιδιαιτερότητες που χρήζουν προσοχής. Κλείστε online ραντεβού και λάβετε καθοδήγηση προσαρμοσμένη στη δική σας περίπτωση.