ΣτΕ 1246/2026 και Εγκύκλιος ΑΑΔΕ Ε.2072/2026

Πλήρης νομική ανάλυση και πρακτικός οδηγός χειρισμού φορολογικών υποθέσεων

Νομικό πλαίσιο και εφαρμογή στην πράξη

Αντικείμενο: Παραγραφή φορολογικών αξιώσεων, πρόστιμα φοροδιαφυγής, εικονικά και πλαστά φορολογικά στοιχεία, εκκρεμείς έλεγχοι, ενδικοφανείς προσφυγές, δικαστικές υποθέσεις, οριστικοποιημένες οφειλές, επιστροφές καταβληθέντων ποσών και ποινικές συνέπειες.

ΜΕΡΟΣ Α΄ — Τι ακριβώς κρίθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας

1. Η υπόθεση που οδήγησε στην απόφαση 1246/2026

Η υπ’ αριθ. 1246/2026 απόφαση του Β΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, σε επταμελή σύνθεση, δημοσιεύθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 2026 και επιλύει ένα ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα σχετικά με τη συνταγματικότητα της επιμήκυνσης του χρόνου παραγραφής των φορολογικών αξιώσεων του Δημοσίου.

Η συγκεκριμένη υπόθεση αφορούσε ατομική επιχείρηση στην Κοζάνη, στην οποία καταλογίστηκε παράβαση λήψης και καταχώρισης ενός εικονικού τιμολογίου κατά τη διαχειριστική χρήση 2013.

Τα πραγματικά περιστατικά ήταν τα εξής:

• Το τιμολόγιο είχε εκδοθεί στις 30.9.2013, καθαρής αξίας 11.600 ευρώ πλέον ΦΠΑ 2.668 ευρώ.
• Το 2020 η φορολογική αρχή διενήργησε έλεγχο και έκρινε ότι η συναλλαγή ήταν ανύπαρκτη.
• Στις 24.11.2020 επιβλήθηκε πρόστιμο 4.640 ευρώ, που αντιστοιχούσε στο 40% της καθαρής αξίας.
• Ο φορολογούμενος προσέφυγε στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), η οποία απέρριψε την ενδικοφανή προσφυγή του.
• Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Κοζάνης, με την απόφαση 259/2023, ακύρωσε τον καταλογισμό λόγω παραγραφής.
• Η ΑΑΔΕ άσκησε αίτηση αναιρέσεως, υποστηρίζοντας ότι ίσχυε δεκαετής και όχι πενταετής παραγραφή.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας απέρριψε την αίτηση αναιρέσεως της ΑΑΔΕ και επικύρωσε την κρίση περί παραγραφής.

Το σημαντικό είναι ότι η απόφαση δεν εξέτασε απλώς το αν το τιμολόγιο ήταν εικονικό. Έλυσε το προηγούμενο νομικό ζήτημα: εάν, κατά τον χρόνο επιβολής του προστίμου, το Δημόσιο εξακολουθούσε να διαθέτει δικαίωμα καταλογισμού.

Συγκεκριμένα, κρίθηκε ότι η πενταετής παραγραφή είχε λήξει στις 31.12.2019, ενώ η πράξη επιβολής προστίμου εκδόθηκε στις 24.11.2020. Επομένως, ο καταλογισμός ήταν εκπρόθεσμος.

ΣτΕ 1246/2026, σκέψεις 2–5 και 9, σελ. 1–2 και 7 του αρχείου της απόφασης.

2. Οι δύο νομοθετικές διατάξεις που κρίθηκαν αντισυνταγματικές

Η σημασία της απόφασης δεν περιορίζεται στην ακύρωση του συγκεκριμένου προστίμου. Το Δικαστήριο έκρινε ανίσχυρες δύο διαφορετικές νομοθετικές ρυθμίσεις παραγραφής.

Α. Η εικοσαετής παραγραφή του άρθρου 36 παρ. 3 του ν. 4174/2013

Η πρώτη διάταξη προέβλεπε εικοσαετή παραγραφή για περιπτώσεις φοροδιαφυγής.

Το ΣτΕ έκρινε ότι η διάρκεια αυτή είναι υπερβολική και αντίθετη προς τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας.

Στο σκεπτικό της απόφασης επισημαίνεται ότι:

• Η παραγραφή πρέπει να έχει εύλογη και σχετικά σύντομη διάρκεια.
• Η φορολογική διοίκηση διαθέτει σύγχρονες ηλεκτρονικές δυνατότητες και μέσα ελέγχου.
• Δεν δικαιολογείται η διατήρηση επί είκοσι έτη της αβεβαιότητας του φορολογουμένου ως προς ενδεχόμενους καταλογισμούς.
• Η μεγάλη διάρκεια περιορίζει την αποτελεσματική άμυνά του, ιδίως όταν έχουν απολεσθεί στοιχεία ή έχει παρέλθει μεγάλος χρόνος από τις συναλλαγές.

Κατά συνέπεια, η εικοσαετής παραγραφή δεν μπορούσε να εφαρμοστεί στην επίδικη υπόθεση.

Β. Η δεκαετής παραγραφή του άρθρου 66 παρ. 27α, δεύτερο εδάφιο, του ν. 4646/2019

Η δεύτερη διάταξη είναι ακόμη πιο σημαντική για τις εκκρεμείς φορολογικές υποθέσεις.

Με τον ν. 4646/2019 προβλέφθηκε ότι, ειδικά για τις χρήσεις 2012 και 2013 και τα φορολογικά έτη 2014 έως 2017, το Δημόσιο μπορούσε να εκδίδει πράξεις προσδιορισμού φόρου σε περιπτώσεις φοροδιαφυγής μέσα σε δέκα έτη.

Η ΑΑΔΕ υποστήριξε ότι ο νομοθέτης δεν παρέτεινε την παραγραφή, αλλά την περιόρισε από είκοσι σε δέκα έτη, άρα θέσπισε ευμενέστερη ρύθμιση.

Το ΣτΕ απέρριψε αυτόν τον ισχυρισμό.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι:

1. Η αρχική εικοσαετής παραγραφή δεν μπορούσε να αποτελέσει έγκυρη βάση σύγκρισης, αφού η ίδια ήταν αντισυνταγματική.
2. Ο νομοθέτης του 2019 δεν μπορούσε να επεκτείνει αναδρομικά τον χρόνο παραγραφής για παλαιές φορολογικές χρήσεις, κατά παράβαση του άρθρου 78 παρ. 1 και 2 του Συντάγματος.
3. Η μεταβατική δεκαετής παραγραφή ήταν συνεπώς ανίσχυρη και μη εφαρμοστέα στην επίδικη περίπτωση.

Η απόφαση στηρίζεται και στη νομολογία της Ολομέλειας του ΣτΕ 1738/2017 για την αρχή της ασφάλειας δικαίου.

ΣτΕ 1246/2026, σκέψεις 7–9, σελ. 6–7.

3. Τι σημαίνει πρακτικά η κρίση περί αντισυνταγματικότητας

Το αποτέλεσμα είναι ότι η Φορολογική Διοίκηση δεν μπορεί να επικαλείται τη μεταβατική δεκαετή παραγραφή του ν. 4646/2019 για να συνεχίζει να καταλογίζει φόρους και πρόστιμα για τις συγκεκριμένες παλαιές χρήσεις.

Ωστόσο, χρειάζεται μία ουσιώδης διάκριση.

Η απόφαση δεν σημαίνει ότι:

• Όλες οι δεκαετείς παραγραφές της φορολογικής νομοθεσίας είναι αντισυνταγματικές.
• Κάθε πράξη που αφορά τα έτη 2012–2017 είναι αυτοδικαίως άκυρη.
• Κάθε ποσό που καταβλήθηκε για τις χρήσεις αυτές επιστρέφεται αυτομάτως.
• Κάθε υπόθεση φοροδιαφυγής απαλλάσσεται από ποινικές συνέπειες.

Η κρίση αφορά τη συγκεκριμένη αναδρομική νομοθετική επιμήκυνση της παραγραφής. Οι λοιπές νόμιμες βάσεις παραγραφής, όπως οι ειδικές περιπτώσεις συμπληρωματικών στοιχείων, απαιτούν αυτοτελή εξέταση.

Ειδικότερα, το ΣτΕ υπογράμμισε στην επίδικη περίπτωση ότι η φορολογική αρχή δεν είχε επικαλεστεί συμπληρωματικά στοιχεία που θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν διαφορετικό χρόνο παραγραφής.

Αυτό το σημείο πρέπει να ελέγχεται σε κάθε φορολογικό φάκελο.

4. Τι πρόσθεσε η Εγκύκλιος Ε.2072/9.11.2026

Μόλις στις 9 Νοεμβρίου 2026, η ΑΑΔΕ εξέδωσε την Ε.2072/2026, με την οποία αποδέχεται και μεταφέρει στις ελεγκτικές υπηρεσίες τις συνέπειες της ΣτΕ 1246/2026.

Η εγκύκλιος αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, επειδή η Φορολογική Διοίκηση δεν περιορίζεται πλέον στην υπεράσπιση της δεκαετούς παραγραφής, αλλά δίνει συγκεκριμένες εντολές για τον χειρισμό των ανοικτών ελέγχων.

Ειδικότερα:

• Για τις χρήσεις 2012, 2013 και το φορολογικό έτος 2014 διαπιστώνει ότι το δικαίωμα κοινοποίησης καταλογιστικών πράξεων με βάση την επίμαχη μεταβατική διάταξη έχει ήδη παραγραφεί.
• Για τα φορολογικά έτη 2015, 2016 και 2017 ορίζει ότι δεν εκδίδονται ούτε κοινοποιούνται νέες πράξεις με βάση την ίδια διάταξη.
• Για ελέγχους που βρίσκονται σε εξέλιξη προβλέπει περάτωση της συγκεκριμένης υπόθεσης, υπηρεσιακό σημείωμα και ενημέρωση του φορολογουμένου.
• Για ήδη κοινοποιημένες πράξεις δεν προβλέπει αυτόματη διαγραφή ή επιστροφή ποσών, αλλά απαιτεί προηγούμενη ακύρωση ή τροποποίησή τους.
• Διατηρεί ρητά προβλέψεις για μηνυτήριες αναφορές, ενημέρωση της Αρχής για το ξέπλυμα χρήματος και υφιστάμενες διαδικασίες αποδοχής πράξεων ελέγχου.

5. Ο θεμελιώδης κανόνας για τον χειρισμό των υποθέσεων

Πρέπει να διαχωρίσουμε δύο εντελώς διαφορετικές καταστάσεις:

Πρώτη περίπτωση — Δεν έχει ακόμη κοινοποιηθεί οριστική καταλογιστική πράξη.

Η εφαρμογή της νέας εγκυκλίου είναι, κατ’ αρχήν, άμεση. Εφόσον ο έλεγχος στηρίζεται αποκλειστικά στην ανίσχυρη μεταβατική δεκαετή παραγραφή, η ΑΑΔΕ οφείλει να μην κοινοποιήσει καταλογισμό και να περατώσει τη συγκεκριμένη ελεγκτική διαδικασία.

Δεύτερη περίπτωση — Έχει ήδη κοινοποιηθεί καταλογιστική πράξη.

Εδώ η υπόθεση αλλάζει. Η πράξη δεν εξαφανίζεται αυτομάτως επειδή δημοσιεύθηκε η απόφαση του ΣτΕ. Χρειάζεται να εξεταστεί η δικονομική κατάσταση και εάν υπάρχει ακόμη νόμιμη δυνατότητα ακύρωσης, τροποποίησης ή προσβολής της.

Αυτή η δεύτερη κατηγορία παρουσιάζει τις μεγαλύτερες πρακτικές δυσκολίες.

ΜΕΡΟΣ Β΄ — Πρακτικός οδηγός ανά στάδιο της υπόθεσης

6. Ποιες χρήσεις και ποιες φορολογίες καλύπτονται

Χρήση / φορολογικό έτος	Συνέπεια της νέας εγκυκλίου
2012–2013	Το δικαίωμα κοινοποίησης βάσει της επίμαχης δεκαετίας θεωρείται ήδη παραγεγραμμένο.
2014	Αντίστοιχη αντιμετώπιση: η δεκαετής παράταση λόγω φοροδιαφυγής δεν εφαρμόζεται.
2015–2017	Παύει η έκδοση και κοινοποίηση νέων καταλογιστικών πράξεων που θεμελιώνονται στην επίμαχη διάταξη.
2018 και μετά	Δεν καλύπτονται από τη συγκεκριμένη κρίση για τη μεταβατική διάταξη. Εφαρμόζονται αυτοτελώς οι οικείοι κανόνες παραγραφής.
2011 και προηγούμενες	Δεν καλύπτονται ευθέως από την Ε.2072/2026. Εφαρμόζεται το ειδικό διαχρονικό δίκαιο και η λοιπή νομολογία.

Το πεδίο αφορά κυρίως υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος, ΦΠΑ και τις συνδεόμενες φορολογικές παραβάσεις για τις οποίες η ΑΑΔΕ επικαλείται τη μεταβατική δεκαετή παραγραφή.

Περιλαμβάνει, κατά τις ειδικότερες προϋποθέσεις, περιπτώσεις εικονικών και πλαστών φορολογικών στοιχείων, νόθευσης στοιχείων και καταχώρισης ανύπαρκτων δαπανών.

Η πενταετία ως πρακτική αφετηρία

Ενδεικτικά, για ετήσιες φορολογίες με συνήθη λήξη υποβολής της δήλωσης το επόμενο ημερολογιακό έτος:

Φορολογικό έτος	Συνήθης λήξη πενταετίας
2012	31.12.2018
2013	31.12.2019
2014	31.12.2020
2015	31.12.2021
2016	31.12.2022
2017	31.12.2023

Παρατήρηση: Ο πίνακας είναι ενδεικτικός. Για κάθε πράξη απαιτείται έλεγχος του συγκεκριμένου φόρου, της νόμιμης προθεσμίας δήλωσης, των ειδικών μεταβατικών κανόνων και ενδεχόμενων αυτοτελών λόγων παράτασης. Η κατάργηση της επίμαχης δεκαετίας δεν συνεπάγεται ότι η πενταετία εφαρμόζεται χωρίς καμία εξαίρεση.

7. Σενάριο 1 — Δεν έχει εκδοθεί εντολή φορολογικού ελέγχου

Παράδειγμα: Επιχείρηση πραγματοποίησε συναλλαγές το 2016. Η ΑΑΔΕ διαθέτει πληροφορίες για ενδεχόμενα εικονικά τιμολόγια, αλλά δεν έχει αρχίσει έλεγχο.

Νομική αντιμετώπιση: Εάν έχει παρέλθει η νόμιμη παραγραφή και η μόνη βάση παράτασής της θα ήταν η ανίσχυρη μεταβατική δεκαετία, δεν μπορεί να επιβληθεί νέος καταλογισμός με βάση αυτή.

Πρακτικές ενέργειες:

1. Ελέγχουμε μήπως έχει ήδη εκδοθεί ή κοινοποιηθεί παλαιότερη πράξη που δεν γνωρίζει ο εντολέας.
2. Ερευνούμε τον πραγματικό χρόνο παραγραφής ανά φορολογία.
3. Ελέγχουμε αν υπάρχει άλλη αυτοτελής νόμιμη βάση καταλογισμού.
4. Εφόσον δεν υπάρχει τέτοια βάση, δεν χρειάζεται να κινηθεί προληπτικά ενδικοφανής ή δικαστική διαδικασία κατά ανύπαρκτης πράξης.

Συμπέρασμα: Ελλείψει πράξης, δεν υπάρχει καταλογισμός προς ακύρωση. Η νέα απόφαση αποτελεί βάση άμυνας εάν κινηθεί παράνομα μεταγενέστερη διαδικασία.

8. Σενάριο 2 — Υπάρχει εντολή ελέγχου, αλλά δεν έχει κοινοποιηθεί σημείωμα διαπιστώσεων

Παράδειγμα: Τον Ιούνιο 2026 εκδόθηκε εντολή ελέγχου για τη χρήση 2017. Ο έλεγχος βρίσκεται στο στάδιο συλλογής στοιχείων.

Η παράγραφος 4β(βα) της Ε.2072/2026 προβλέπει ότι συντάσσεται υπηρεσιακό σημείωμα περάτωσης, το οποίο τοποθετείται στον φάκελο της υπόθεσης.

Ο φορολογούμενος ενημερώνεται με ηλεκτρονικό μήνυμα από τον αρμόδιο προϊστάμενο για την περάτωση της συγκεκριμένης εντολής ελέγχου και τη μη δυνατότητα κοινοποίησης καταλογιστικών πράξεων βάσει της επίμαχης διάταξης.

Πρακτικά:

Υποβάλλουμε έγγραφο αίτημα προς την αρμόδια ελεγκτική υπηρεσία, επικαλούμενοι τη ΣτΕ 1246/2026 και την Ε.2072/2026, με το οποίο ζητούμε την εφαρμογή της παρ. 4 και τη γραπτή ενημέρωση για την περάτωση.

Δεν απαιτείται ενδικοφανής προσφυγή αφού δεν υφίσταται ακόμη καταλογιστική πράξη που να μπορεί να προσβληθεί.

9. Σενάριο 3 — Έχει κοινοποιηθεί σημείωμα διαπιστώσεων και προσωρινός προσδιορισμός φόρου

Παράδειγμα: Για τη χρήση 2015, η ΑΑΔΕ έχει κοινοποιήσει προσωρινό διορθωτικό προσδιορισμό φόρου 150.000 ευρώ, αλλά δεν έχει εκδώσει οριστική καταλογιστική πράξη.

Η νέα εγκύκλιος αντιμετωπίζει ρητά αυτό το σενάριο.

Η κοινοποίηση προσωρινού προσδιορισμού δεν νομιμοποιεί την ολοκλήρωση του καταλογισμού όταν η παραγραφή στηρίζεται αποκλειστικά στην ανίσχυρη διάταξη.

Πρακτικά:

• Εάν εκκρεμεί προθεσμία απόψεων επί του σημειώματος διαπιστώσεων, υποβάλλουμε εμπρόθεσμο υπόμνημα.
• Προτάσσουμε την παραγραφή και το ανίσχυρο της επικαλούμενης δεκαετίας.
• Ζητούμε να μη γίνει οριστικός προσδιορισμός.
• Ζητούμε εφαρμογή της διαδικασίας υπηρεσιακής περάτωσης και ηλεκτρονική ενημέρωση.
• Δεν αρκούμαστε στο ότι ο ελεγκτής γνωρίζει την εγκύκλιο. Προτιμότερη είναι η ρητή καταγραφή της θέσης μας στον φάκελο.

10. Σενάριο 4 — Έχει ολοκληρωθεί ο έλεγχος, έχει υπογραφεί η οριστική πράξη, αλλά δεν έχει κοινοποιηθεί

Η Ε.2072/2026, στην παράγραφο 4β(ββ), προβλέπει ότι οι ήδη εκδοθείσες αλλά μη κοινοποιηθείσες καταλογιστικές πράξεις δεν κοινοποιούνται. Η έκθεση ελέγχου και οι πράξεις τίθενται στον φάκελο με επισημείωση περί αδυναμίας κοινοποίησης λόγω παραγραφής.

Παράδειγμα: Πράξη προσδιορισμού ΦΠΑ για το 2016 υπογράφηκε στις 5.11.2026, χωρίς να έχει κοινοποιηθεί μέχρι τις 9.11.2026.

Εφόσον ο καταλογισμός στηρίζεται στη συγκεκριμένη δεκαετία, η ΑΑΔΕ δεν μπορεί να προχωρήσει σε κοινοποίησή του απλώς επειδή τον είχε ήδη υπογράψει.

Αυτό συνδέεται και με τη νομολογία που απαιτεί την εμπρόθεσμη κοινοποίηση των καταλογιστικών πράξεων.

Δική μας ενέργεια: Έγγραφη αίτηση για μη κοινοποίηση, καταχώριση της επισημείωσης και γνωστοποίηση της περάτωσης.

Εάν παρά ταύτα κοινοποιηθεί η πράξη, δεν αγνοούμε την κοινοποίηση. Ασκούμε εμπρόθεσμα ενδικοφανή προσφυγή, προβάλλοντας την παραγραφή και την αντίθεση προς τη νέα εγκύκλιο.

11. Σενάριο 5 — Υποβλήθηκε εκπρόθεσμη δήλωση μετά την εντολή ελέγχου

Εδώ χρειάζεται διάκριση μεταξύ δύο ποσών.

Α. Ποσό που προέκυψε από τη δήλωση του ίδιου του φορολογουμένου.

Η παράγραφος 8 της εγκυκλίου προβλέπει ρητά ότι όσα έχουν ήδη βεβαιωθεί ή καταβληθεί βάσει εκπρόθεσμων δηλώσεων στο πλαίσιο ελέγχων δεν διαγράφονται ή επιστρέφονται αυτομάτως.

Β. Πρόσθετο ποσό που ο έλεγχος θεωρεί ότι εξακολουθεί να οφείλεται.

Η παράγραφος 7 ορίζει ότι, εάν εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορές φορολογητέας ύλης μεταξύ των υποβληθεισών εκπρόθεσμων δηλώσεων και των ευρημάτων του ελέγχου, δεν εκδίδεται ούτε κοινοποιείται πράξη για αυτές τις διαφορές στις καλυπτόμενες υποθέσεις.

Παράδειγμα

Φορολογικό έτος 2016 — ποσά υποθετικά

Φόρος από εκπρόθεσμη δήλωση

€30.000

Δεν διαγράφεται αυτομάτως

Επιπλέον διαφορά ελέγχου

€70.000

Δεν καταλογίζεται με την επίμαχη δεκαετία

Η απαγόρευση νέου καταλογισμού δεν εξομοιώνεται με αυτοδίκαιη ανατροπή της δήλωσης που ήδη υποβλήθηκε.

Η διάκριση αυτή πρέπει να εξεταστεί και σε περιπτώσεις τροποποιητικών δηλώσεων, αποδοχής ευρημάτων ελέγχου ή ήδη σχηματισμένων φορολογικών οφειλών.

12. Σενάριο 6 — Έχει κοινοποιηθεί οριστική καταλογιστική πράξη και η προθεσμία για ΔΕΔ δεν έχει λήξει

Αυτή είναι η πρώτη κατηγορία υποθέσεων στις οποίες χρειάζεται άμεση δικονομική ενέργεια.

Παράδειγμα: Στις 3.11.2026 κοινοποιήθηκε πράξη επιβολής προστίμου για τη χρήση 2014.

Η πράξη δεν καταργείται αυτομάτως από την εγκύκλιο.

Ο φορολογούμενος πρέπει να ασκήσει ενδικοφανή προσφυγή κατά το άρθρο 72 του ν. 5104/2024.

Οι συνήθεις προθεσμίες είναι:

• 30 ημέρες από την κοινοποίηση για φορολογούμενο κάτοικο Ελλάδας.
• 60 ημέρες για φορολογούμενο κάτοικο εξωτερικού.
• Η προθεσμία αναστέλλεται από 1 έως 31 Αυγούστου.

Στην ενδικοφανή προσφυγή πρέπει να προβάλλονται αυτοτελώς:

1. Η παραγραφή του δικαιώματος έκδοσης και κοινοποίησης της καταλογιστικής πράξης.
2. Το ανίσχυρο της μεταβατικής διάταξης του άρθρου 66 παρ. 27α, δεύτερο εδάφιο, ν. 4646/2019.
3. Το ανίσχυρο της εικοσαετούς παραγραφής του άρθρου 36 παρ. 3 ν. 4174/2013, εφόσον γίνεται επίκλησή της.
4. Η εφαρμογή της ΣτΕ 1246/2026 και της Ε.2072/2026.
5. Επικουρικά, οι λοιπές πλημμέλειες της πράξης, εφόσον υφίστανται.
6. Δεν περιοριζόμαστε στην επίκληση της εγκυκλίου. Θεμελιώνουμε πλήρως τον λόγο στην κρίση περί αντισυνταγματικότητας και στον πραγματικό υπολογισμό της παραγραφής.
7. Παράλληλα εξετάζουμε την αναστολή καταβολής της αμφισβητούμενης οφειλής κατά το άρθρο 72 παρ. 3–4 ΚΦΔ.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Η άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής δεν συνεπάγεται, άνευ ετέρου, αναστολή ολόκληρου του οφειλόμενου ποσού.

13. Σενάριο 7 — Έχει ασκηθεί ενδικοφανής προσφυγή και εκκρεμεί στη ΔΕΔ

Παράδειγμα: Έχει κατατεθεί ενδικοφανής προσφυγή για καταλογισμό φόρου εισοδήματος 2016, αλλά η ΔΕΔ δεν έχει αποφανθεί.

Διακρίνουμε δύο περιπτώσεις.

Α. Η παραγραφή είχε προβληθεί στην αρχική προσφυγή

Υποβάλλουμε συμπληρωματικό υπόμνημα με ρητή επίκληση της ΣτΕ 1246/2026 και της Ε.2072/2026.

Ζητούμε αποδοχή της ενδικοφανούς προσφυγής και ακύρωση της πράξης.

Β. Η παραγραφή δεν είχε προβληθεί στην αρχική προσφυγή

Υποβάλλουμε συμπληρωματικό υπόμνημα, προβάλλοντας ρητά το νομικό ζήτημα, χωρίς όμως να θεωρούμε δεδομένο ότι μπορεί να μεταβληθεί απεριόριστα το αντικείμενο της αρχικής ενδικοφανούς διαδικασίας. Η προσθήκη γίνεται όσο η υπόθεση βρίσκεται ακόμη υπό εξέταση.

Προσοχή στην προθεσμία της ΔΕΔ: Η γενική προθεσμία έκδοσης απόφασης είναι 120 ημέρες, με τις νόμιμες περιπτώσεις αναστολής ή παράτασης. Εάν υπάρξει σιωπηρή απόρριψη, δεν περιμένουμε επ’ αόριστον την ΑΑΔΕ, αλλά προσδιορίζουμε εγκαίρως τη δικαστική προθεσμία, ώστε να κατατεθεί προσφυγή στα διοικητικά δικαστήρια.

14. Σενάριο 8 — Η ΔΕΔ έχει απορρίψει την προσφυγή και δεν έχει λήξει η προθεσμία δικαστικής προσφυγής

Η ενδεδειγμένη ενέργεια είναι η άσκηση προσφυγής ουσίας ενώπιον του αρμόδιου διοικητικού δικαστηρίου.

Κατά το άρθρο 66 ΚΔΔ, η προθεσμία για τις φορολογικές διαφορές είναι κατά κανόνα 30 ημέρες, με πρόβλεψη 90 ημερών για δικαιούχους που διαμένουν στην αλλοδαπή.

Ελέγχουμε ειδικά:

• Την ημερομηνία κοινοποίησης της απόφασης της ΔΕΔ.
• Τυχόν νόμιμη αναστολή προθεσμίας.
• Το πλήρες περιεχόμενο των λόγων που είχαν ήδη προβληθεί.
• Την αρμοδιότητα του δικαστηρίου και το ποσό της διαφοράς.
• Στο δικόγραφο της δικαστικής προσφυγής προτάσσουμε τον λόγο της παραγραφής.
• Η ΣτΕ 1246/2026 είναι ιδιαιτέρως ισχυρή νομολογιακή βάση, καθώς επιλύει το κρίσιμο ζήτημα της συνταγματικότητας της συγκεκριμένης μεταβατικής ρύθμισης.

15. Σενάριο 9 — Έχει ασκηθεί προσφυγή ενώπιον διοικητικού δικαστηρίου και δεν έχει συζητηθεί

Πρακτική αντιμετώπιση:

Ελέγχουμε το εισαγωγικό δικόγραφο. Εάν ο λόγος παραγραφής περιλαμβάνεται ήδη, υποβάλλουμε κατάλληλο υπόμνημα με αναφορά στη νέα απόφαση του ΣτΕ.

Εάν δεν περιλαμβάνεται, εξετάζουμε την κατάθεση δικογράφου πρόσθετων λόγων κατά το άρθρο 131 ΚΔΔ, με πλήρη ανάπτυξη του σχετικού λόγου.

Το δικόγραφο πρόσθετων λόγων πρέπει να κατατεθεί και να επιδοθεί νόμιμα στους λοιπούς διαδίκους τουλάχιστον 15 ημέρες πριν από την πρώτη συζήτηση.

Δεν αρκεί να προσκομιστεί απλώς η νέα απόφαση χωρίς να εξεταστεί η δικονομική δυνατότητα προσθήκης του συγκεκριμένου λόγου.

Προσοχή: Σε εκκρεμή δίκη στην οποία η παραγραφή δεν είχε αρχικά προβληθεί, ιδανικά καταθέστε αυτοτελές δικόγραφο πρόσθετων λόγων, εφόσον είναι παραδεκτό, ώστε το ζήτημα να τεθεί ρητά προς δικαστική κρίση.

16. Σενάριο 10 — Η υπόθεση έχει συζητηθεί στο δικαστήριο αλλά δεν έχει δημοσιευθεί απόφαση

Εδώ απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή. Δεν θεωρούμε ότι μπορούμε απλώς να προσθέσουμε νέο λόγο προσφυγής μετά τη συζήτηση.

Εξετάζουμε:

• Αν η παραγραφή είχε προβληθεί στο αρχικό δικόγραφο ή σε παραδεκτούς πρόσθετους λόγους.
• Αν υπάρχουν περιθώρια για παραδεκτή συμπλήρωση της επιχειρηματολογίας.
• Αν το δικαστήριο έχει ήδη ολοκληρώσει την εξέταση της υπόθεσης.
• Αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αίτησης επανάληψης της συζήτησης, όπου δικονομικά επιτρέπεται.

Εάν ο λόγος παραγραφής είχε ήδη τεθεί παραδεκτά, μπορεί να αξιοποιηθεί η νεότερη απόφαση ως επιπλέον νομολογιακό έρεισμα με τις επιτρεπόμενες δικονομικές ενέργειες.

Εάν δεν είχε τεθεί, δεν μπορούμε να θεωρήσουμε δεδομένο ότι η δημοσίευση της ΣτΕ 1246/2026 θεραπεύει την προηγούμενη παράλειψη.

Το Δικαστήριο εφαρμόζει τον νόμο και ελέγχει τη συνταγματικότητα, αλλά η έκταση της αυτεπάγγελτης εξέτασης και η προβολή της παραγραφής υπόκεινται στους δικονομικούς κανόνες της συγκεκριμένης διαφοράς.

17. Σενάριο 11 — Έχει εκδοθεί πρωτόδικη απόφαση και η υπόθεση μπορεί ακόμη να προσβληθεί με έφεση

Εάν έχει δημοσιευθεί πρωτόδικη απόφαση απορριπτική για τον φορολογούμενο, εξετάζουμε την άσκηση έφεσης.

Κατά το άρθρο 94 ΚΔΔ, η συνήθης προθεσμία έφεσης είναι 60 ημέρες από την επίδοση της απόφασης, με απώτατο χρονικό όριο τριών ετών από τη δημοσίευσή της και με την επιφύλαξη ειδικών ρυθμίσεων.

Η έφεση προϋποθέτει ότι η απόφαση είναι εκκλητή.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το άρθρο 92 ΚΔΔ, που θέτει χρηματικά όρια εκκλητού και προβλέπει εξαιρέσεις. Δεν πρέπει συνεπώς να υποθέσουμε ότι κάθε μικρό φορολογικό πρόστιμο μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο έφεσης.

Πρακτικά: Αν υπάρχει παραδεκτό ένδικο μέσο, ελέγχουμε τη δυνατότητα προβολής της παραγραφής στο πλαίσιο του μεταβιβαστικού αποτελέσματος και των επιτρεπόμενων λόγων.

18. Σενάριο 12 — Εκκρεμεί ήδη έφεση ή αίτηση αναιρέσεως

Πρόκειται για διαφορετικά δικονομικά στάδια.

Εκκρεμής έφεση: Εξετάζουμε αν ο λόγος παραγραφής μπορεί να εισαχθεί ή να αναπτυχθεί στο εφετείο με βάση το αντικείμενο της έφεσης, τα δικονομικά όρια των ισχυρισμών και το άρθρο 131 ΚΔΔ.

Εκκρεμής αίτηση αναιρέσεως: Εξετάζουμε αν το νομικό ζήτημα της παραγραφής καλύπτεται από παραδεκτώς προβαλλόμενο λόγο αναιρέσεως. Η διαδικασία δεν επιτρέπει ανεξέλεγκτη προσθήκη νέων πραγματικών αιτιάσεων ή εκ των υστέρων θεραπεία κάθε ελλείψεως.

Η νέα απόφαση του ΣτΕ μπορεί να αξιοποιηθεί ως νομολογιακό έρεισμα, χωρίς όμως να παρακάμπτονται οι ειδικές προϋποθέσεις παραδεκτού του εκάστοτε ενδίκου μέσου.

ΜΕΡΟΣ Γ΄ — Υποθέσεις που ΔΕΝ εκκρεμούν πλέον

Εδώ βρίσκεται το πιο σύνθετο ζήτημα της νέας νομολογίας.

Το γεγονός ότι ένας φορολογούμενος δεν έχει σήμερα εκκρεμή ενδικοφανή προσφυγή ή δικαστική υπόθεση δεν σημαίνει πάντοτε ότι έχει εξαντληθεί κάθε νομική δυνατότητα.

Πρέπει όμως να διακρίνουμε την απλή οριστικοποίηση μιας καταλογιστικής πράξης από την ύπαρξη δεδικασμένου και από το στάδιο διοικητικής εκτέλεσης.

19. Σενάριο 13 — Δεν ασκήθηκε ποτέ ενδικοφανής προσφυγή και ο καταλογισμός οριστικοποιήθηκε

Παράδειγμα: Το 2023 επιβλήθηκε σε επιχείρηση φόρος 80.000 ευρώ για το φορολογικό έτος 2016. Η επιχείρηση δεν προσέφυγε στη ΔΕΔ και η προθεσμία έχει παρέλθει.

Η Ε.2072/2026 δεν προβλέπει αυτοδίκαιη ακύρωση τέτοιων πράξεων.

Ο φορολογούμενος δεν αποκτά νέα τριακονθήμερη προθεσμία προσφυγής μόνο και μόνο επειδή δημοσιεύθηκε η ΣτΕ 1246/2026.

Κατά συνέπεια:

• Δεν μπορεί να κατατεθεί σήμερα εμπρόθεσμη ενδικοφανής προσφυγή κατά της αρχικής πράξης με αφετηρία την ημερομηνία δημοσίευσης της ΣτΕ.
• Μια απλή αίτηση επανεξέτασης δεν αρκεί, κατ’ αρχήν, για την αναβίωση της χαμένης προθεσμίας.
• Δεν διαγράφεται αυτομάτως η βεβαιωμένη οφειλή.

Υπάρχει όμως μια πολύ σημαντική δυνατότητα σε περίπτωση διοικητικής εκτέλεσης, την οποία αναλύω παρακάτω.

20. Σενάριο 14 — Έχει οριστικοποιηθεί η πράξη, αλλά υπάρχει δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 224 παρ. 5 ΚΔΔ

Τι ορίζει η διάταξη

Με το άρθρο 15 του ν. 4816/2021 προστέθηκε δεύτερο εδάφιο στην παρ. 5 του άρθρου 224 ΚΔΔ.

Η διάταξη επιτρέπει την προβολή, για πρώτη φορά με ανακοπή κατά πράξης διοικητικής εκτέλεσης, ισχυρισμού περί παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου για επιβολή φόρου ή τέλους, εφόσον ο ισχυρισμός δεν έχει ήδη προταθεί και κριθεί με ισχύ δεδικασμένου.

Πρόκειται για ειδική εξαίρεση από τον γενικό κανόνα που δεν επιτρέπει να επανεξετάζεται μέσω της ανακοπής η ουσιαστική νομιμότητα μιας ήδη οριστικοποιημένης φορολογικής πράξης.

Η ιδιαίτερη σημασία της ΣτΕ 567/2024

Η ΣτΕ 567/2024 αφορά ακριβώς τη δυνατότητα εξέτασης ισχυρισμού παραγραφής στο πλαίσιο ανακοπής κατά ταμειακής βεβαίωσης.

Στην υπόθεση εκείνη υπήρχαν μάλιστα πράξεις επιβολής προστίμων ΚΒΣ, τις οποίες ο φορολογούμενος δεν είχε προσβάλει με προσφυγή ουσίας.

Το ΣτΕ δέχθηκε, κατά τα ειδικότερα πραγματικά και νομικά δεδομένα της υπόθεσης, τη δυνατότητα εξέτασης της παραγραφής σε δίκη ανακοπής, παρότι δεν είχε ασκηθεί προηγουμένως προσφυγή κατά της καταλογιστικής πράξης.

Πρακτικό παράδειγμα

Επιχείρηση έλαβε το 2022 πράξη προσδιορισμού φόρου εισοδήματος 120.000 ευρώ για τη χρήση 2015, με επίκληση της δεκαετούς παραγραφής λόγω φοροδιαφυγής.

Δεν άσκησε ενδικοφανή προσφυγή.

Η οφειλή παραμένει βεβαιωμένη. Σήμερα κοινοποιείται ατομική ειδοποίηση ή επιχειρείται κατάσχεση.

Σε αυτήν την περίπτωση εξετάζουμε ανακοπή κατά της συγκεκριμένης πράξης διοικητικής εκτέλεσης, με ρητό ισχυρισμό ότι το δικαίωμα του Δημοσίου για τον αρχικό καταλογισμό είχε ήδη παραγραφεί, αφού η δεκαετής παράταση ήταν αντισυνταγματική.

Προβάλλουμε συνδυαστικά:

• Το άρθρο 224 παρ. 5 ΚΔΔ.
• Τη ΣτΕ 1246/2026.
• Τη ΣτΕ 567/2024.
• Την Ε.2072/2026.
• Τον πραγματικό χρόνο παραγραφής του συγκεκριμένου φόρου.

Τι πρέπει να προσέξουμε

Η δυνατότητα αυτή δεν σημαίνει ότι κάθε οριστικοποιημένος καταλογισμός προσβάλλεται πλέον χωρίς προϋποθέσεις.

Πρέπει να υπάρχει πράξη εκτέλεσης, να τηρείται η αντίστοιχη προθεσμία και να μην έχει ήδη κριθεί η παραγραφή με δεδικασμένο.

Ειδικά για αυτοτελή πρόστιμα, η διατύπωση του δευτέρου εδαφίου του άρθρου 224 παρ. 5 αναφέρεται σε φόρους και τέλη. Γι’ αυτό απαιτείται προσεκτική θεμελίωση με βάση και τη νομολογία της ΣτΕ 567/2024, χωρίς να θεωρείται δεδομένη η ίδια αντιμετώπιση κάθε διοικητικής κύρωσης.

Πρακτικό συμπέρασμα: Δεν απορρίπτουμε ως οριστικά χαμένη μια υπόθεση απλώς επειδή παρήλθε η προθεσμία της ΔΕΔ. Ελέγχουμε οπωσδήποτε αν υπάρχει διαθέσιμη οδός ανακοπής με βάση το άρθρο 224 παρ. 5 ΚΔΔ.

21. Σενάριο 15 — Η οφειλή είναι βεβαιωμένη και έχει ξεκινήσει αναγκαστική εκτέλεση

Εάν έχει κοινοποιηθεί ατομική ειδοποίηση ή έχει επιβληθεί κατάσχεση, υπάρχουν δύο διαφορετικές βάσεις ελέγχου.

Πρώτη: Παραγραφή του αρχικού δικαιώματος καταλογισμού.

Εδώ εξετάζουμε τη δυνατότητα προβολής της παραγραφής μέσω του άρθρου 224 παρ. 5 ΚΔΔ, όπως αναλύθηκε.

Δεύτερη: Παραγραφή του δικαιώματος είσπραξης.

Πρόκειται για αυτοτελές ζήτημα που δεν ταυτίζεται με την παραγραφή καταλογισμού. Ελέγχεται βάσει του άρθρου 50 ν. 5104/2024, στο οποίο προβλέπεται πενταετής κατ’ αρχήν παραγραφή είσπραξης με ιδιαίτερους λόγους διακοπής και αναστολής.

Οι δύο παραγραφές δεν πρέπει να συγχέονται.

Δικονομική ενέργεια

Τα άρθρα 217 και 220 ΚΔΔ ρυθμίζουν τις πράξεις κατά των οποίων χωρεί ανακοπή και τις προθεσμίες της.

Η συνήθης προθεσμία ανακοπής είναι 30 ημέρες, με αφετηρία που διαφοροποιείται ανάλογα με την προσβαλλόμενη πράξη και τον τρόπο γνωστοποίησής της.

Εάν υπάρχει άμεσος κίνδυνος αναγκαστικής εκτέλεσης, εξετάζουμε παράλληλα την κατάλληλη αίτηση αναστολής.

Προσοχή: Η υποβολή απλής αίτησης προς την ΑΑΔΕ δεν υποκαθιστά την ανακοπή και δεν πρέπει να θεωρείται ότι αναστέλλει την προθεσμία της.

22. Σενάριο 16 — Έχει ήδη εκδοθεί αμετάκλητη δικαστική απόφαση εις βάρος του φορολογουμένου

Αυτή είναι η δυσκολότερη κατηγορία.

Εάν η φορολογική υπόθεση έχει κριθεί αμετάκλητα και υπάρχει δεδικασμένο για τη συγκεκριμένη φορολογική αξίωση, η μεταγενέστερη ΣτΕ 1246/2026 δεν συνεπάγεται από μόνη της ανατροπή της προηγούμενης απόφασης.

Ειδικότερα:

• Η δημοσίευση νέας νομολογίας δεν αποτελεί γενικό λόγο επανάληψης περατωμένης διοικητικής δίκης.
• Η αίτηση αναθεώρησης υπόκειται στους περιοριστικά προβλεπόμενους λόγους των άρθρων 101–105 ΚΔΔ.
• Μια νεότερη ερμηνεία του Συντάγματος από το ΣτΕ δεν εξομοιώνεται αυτομάτως με κρίσιμο νέο έγγραφο ή με ανατροπή δικαστικής απόφασης στην οποία στηρίχθηκε η προηγούμενη κρίση.
• Η αίτηση επανάληψης της διαδικασίας του άρθρου 105Α ΚΔΔ αφορά ειδικές περιπτώσεις απόφασης του ΕΔΔΑ και όχι απλώς νεότερη εθνική νομολογία.

Κατά συνέπεια: Εάν υπάρχει αμετάκλητη απόφαση που έχει κρίνει το συγκεκριμένο ζήτημα, η δυνατότητα εκ νέου αμφισβήτησης είναι εξαιρετικά περιορισμένη.

Αντίθετα, εάν έχει δημοσιευθεί δικαστική απόφαση αλλά παραμένει ανοικτό παραδεκτό ένδικο μέσο, εφαρμόζουμε τον χειρισμό των σεναρίων 17–18.

23. Σενάριο 17 — Μπορούμε να ζητήσουμε ακύρωση με βάση το άρθρο 74 ΚΦΔ;

Το ερώτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, ιδίως για πράξεις που δεν αμφισβητήθηκαν εμπρόθεσμα.

Το άρθρο 74 του ν. 5104/2024 επιτρέπει υπό ειδικές προϋποθέσεις ακύρωση ή τροποποίηση καταλογιστικών πράξεων για:

α) πρόδηλη έλλειψη φορολογικής υποχρέωσης ή

β) αριθμητικό ή υπολογιστικό λάθος.

Η σχετική αίτηση υπόκειται, κατά κανόνα, σε προθεσμία τριών ετών από την κοινοποίηση της πράξης.

Δεν πρόκειται όμως για γενικό ένδικο μέσο επανεξέτασης κάθε παράνομου καταλογισμού.

Το κρίσιμο νομολογιακό εμπόδιο

Η ΔΕΔ 796/2025 δέχεται ρητά ότι η παραγραφή, ως ουσιαστικό στοιχείο της φορολογικής ενοχής, δεν συνιστά από μόνη της λόγο «πρόδηλης έλλειψης φορολογικής υποχρέωσης» κατά το άρθρο 74 ΚΦΔ.

Η ίδια απόφαση διακρίνει τη μεταγενέστερη μεταβολή του εφαρμοστέου νομοθετικού πλαισίου από την εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου. Αυτό έχει μεγάλη σημασία διότι η ΣτΕ 1246/2026 δεν θέσπισε νέα αναδρομική απαλλαγή από φόρο. Έκρινε αντισυνταγματική ήδη υφιστάμενη ρύθμιση παραγραφής.

Επομένως, η θέση ότι η απόφαση δημιουργεί αυτομάτως «επιγενόμενο λόγο» κατά το άρθρο 74 είναι επισφαλής.

24. Σενάριο 18 — Ο φορολογούμενος έχει ήδη καταβάλει ολόκληρο τον καταλογισθέντα φόρο ή το πρόστιμο

Πρόκειται για περίπτωση που πρέπει να εξεταστεί χωριστά από την ύπαρξη εκκρεμούς οφειλής.

Παράδειγμα: Το 2022 καταλογίστηκαν 100.000 ευρώ για τη χρήση 2015 και ο φορολογούμενος τα κατέβαλε το 2023.

Η Ε.2072/2026, στην παράγραφο 8, ορίζει ότι τα ποσά αυτά δεν επιστρέφονται αυτομάτως χωρίς προηγούμενη ακύρωση ή τροποποίηση των σχετικών πράξεων.

Η εγκύκλιος επικαλείται και τη ΣτΕ 2801/1994, επισημαίνοντας ότι η παραγραφή του δικαιώματος καταλογισμού δεν εξαφανίζει την ίδια την υποκείμενη φορολογική υποχρέωση.

Επομένως, διακρίνουμε:

Κατάσταση	Δυνατότητα επιστροφής
Έχει ασκηθεί εμπρόθεσμη ενδικοφανής ή δικαστική προσφυγή	Εφόσον ακυρωθεί ή τροποποιηθεί η πράξη, μπορεί να προκύψει επιστρεπτέο ποσό
Δεν ασκήθηκε προσφυγή και η πράξη οριστικοποιήθηκε	Δεν δημιουργείται αυτομάτως δικαίωμα επιστροφής από τη νέα απόφαση
Έχει εκδοθεί αμετάκλητη απορριπτική δικαστική απόφαση	Το δεδικασμένο αποτελεί ιδιαίτερα σοβαρό εμπόδιο
Η πράξη έχει ακυρωθεί με απόφαση ΔΕΔ ή δικαστηρίου	Εφαρμόζεται η διαδικασία διαγραφής και επιστροφής των αντίστοιχων ποσών

Η απλή αίτηση επιστροφής με αποκλειστική επίκληση της ΣτΕ 1246/2026, χωρίς ανατροπή της καταλογιστικής πράξης, δεν αποτελεί ασφαλή και επαρκή νομική βάση.

25. Σενάριο 19 — Η οφειλή έχει καταβληθεί εν μέρει ή έχει εισπραχθεί μέσω κατάσχεσης

Παράδειγμα: Καταλογισμός 150.000 ευρώ. Έχουν εισπραχθεί 40.000 ευρώ από τραπεζικούς λογαριασμούς και παραμένει ανεξόφλητο υπόλοιπο 110.000 ευρώ.

Εξετάζουμε δύο ζητήματα:

Α. Για το ανεξόφλητο ποσό: Εάν υπάρχει διαθέσιμη δικονομική οδός, επιδιώκουμε την ανατροπή του καταλογισμού ή της εκτέλεσης με τους προσήκοντες λόγους παραγραφής.

Β. Για το ποσό που έχει ήδη εισπραχθεί: Απαιτείται ιδιαίτερος έλεγχος της νομικής βάσης επιστροφής του, ιδίως αν επιτευχθεί ακύρωση του υποκείμενου τίτλου.

Δεν πρέπει να ταυτίζονται η ακύρωση μιας πράξης εκτέλεσης με την ακύρωση του ίδιου του φορολογικού καταλογισμού. Ούτε πρέπει να θεωρείται ότι η επιτυχία ανακοπής συνεπάγεται οπωσδήποτε και αυτοδίκαιη επιστροφή κάθε ποσού που εισπράχθηκε στο παρελθόν.

26. Σενάριο 20 — Ο φορολογούμενος έχει υπαγάγει την οφειλή σε ρύθμιση δόσεων

Η ύπαρξη ρύθμισης δεν συνεπάγεται αυτομάτως ακύρωση ή διαγραφή της οφειλής λόγω της νέας απόφασης.

Ελέγχουμε:

• Αν η οφειλή προέρχεται από καταλογιστική πράξη ή από δήλωση.
• Αν η ρύθμιση περιλαμβάνει αποδοχή συγκεκριμένης πράξης ή απλώς τμηματική εξόφληση.
• Αν εκκρεμεί φορολογική ή δικαστική αμφισβήτηση.
• Αν έχουν ληφθεί αναγκαστικά μέτρα ή υπάρχουν ενεργές κατασχέσεις.
• Αν έχει γίνει ειδική αποδοχή κατά το άρθρο 75 ΚΦΔ.

Η απλή ρύθμιση οφειλής και η ανέκκλητη αποδοχή αποτελεσμάτων φορολογικού ελέγχου δεν είναι κατ’ ανάγκη ταυτόσημες νομικές καταστάσεις.

27. Σενάριο 21 — Υπήρξε αποδοχή των αποτελεσμάτων ελέγχου κατά το άρθρο 75 ν. 5104/2024

Εδώ η εγκύκλιος είναι σαφής.

Η παράγραφος 9 ορίζει ότι τα έννομα αποτελέσματα της υπαγωγής στο άρθρο 75 δεν θίγονται, εφόσον τηρούνται οι προϋποθέσεις καταβολής της Α.1192/2024.

Το άρθρο 75 προβλέπει μειώσεις προστίμων ανάλογα με το στάδιο αποδοχής, αλλά η δήλωση που παράγει τα προβλεπόμενα αποτελέσματα συνεπάγεται ανέκκλητη αποδοχή των ευρημάτων του ελέγχου και της οφειλής ή της απόφασης της ΔΕΔ.

Επίσης, κατά περίπτωση, συνδέεται με παραίτηση από ήδη ασκηθείσα ενδικοφανή ή δικαστική προσφυγή.

Πρακτική συνέπεια: Εάν ο φορολογούμενος έχει αποδεχθεί εγκύρως καταλογισμό του άρθρου 75 και τηρεί τη συμφωνηθείσα διαδικασία, δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι η ΣτΕ 1246/2026 ανατρέπει αυτή την αποδοχή.

Πριν εξετάσουμε οποιαδήποτε προσβολή, πρέπει να ελεγχθούν η συγκεκριμένη δήλωση αποδοχής, η καταβολή του απαιτούμενου αρχικού ποσού, οι συνέπειες παραίτησης και οι όροι εξόφλησης.

ΜΕΡΟΣ Δ΄ — Ποινικές υποθέσεις και νομιμοποίηση εσόδων

28. Σενάριο 22 — Δεν μπορεί να γίνει νέος φορολογικός καταλογισμός, αλλά υπάρχουν ενδείξεις εγκλήματος φοροδιαφυγής

Αυτό είναι ένα από τα πιο ουσιώδη σημεία της Ε.2072/2026 και ενδέχεται να δημιουργήσει σοβαρά ζητήματα στην πράξη.

Η παράγραφος 5 της εγκυκλίου προβλέπει υποβολή μηνυτήριας αναφοράς στον αρμόδιο εισαγγελέα, σύμφωνα με τα άρθρα 69 και 81 του ν. 5104/2024, για συγκεκριμένες κατηγορίες υποθέσεων.

Ειδικότερα, αναφέρεται σε περιπτώσεις όπου, μέχρι την έκδοση της εγκυκλίου:

• Έχουν εκδοθεί και κοινοποιηθεί οριστικές πράξεις για εγκλήματα φοροδιαφυγής.
• Έχουν εκδοθεί οι πράξεις χωρίς να έχουν κοινοποιηθεί.
• Έχουν εκδοθεί πράξεις προστίμων για πλαστά ή εικονικά στοιχεία, κοινοποιημένες ή μη.
• Έχουν κοινοποιηθεί οι σχετικές εκθέσεις ελέγχου ΕΛΠ ή έχουν θεωρηθεί χωρίς κοινοποίηση, όταν δεν προβλέπεται πράξη προστίμου.

Για τις μη κοινοποιηθείσες πράξεις ή εκθέσεις ελέγχου, η εγκύκλιος απαιτεί να αναφέρεται στη μηνυτήρια αναφορά η αδυναμία κοινοποίησης λόγω παραγραφής.

Παράδειγμα

Για τη χρήση 2016 έχει εκδοθεί οριστική πράξη προσδιορισμού ΦΠΑ, που αποδίδει σημαντική μη απόδοση φόρου.

Η πράξη δεν έχει κοινοποιηθεί μέχρι την έκδοση της εγκυκλίου.

Η ΑΑΔΕ δεν μπορεί να την κοινοποιήσει με βάση την ανίσχυρη μεταβατική δεκαετία. Ωστόσο, η εγκύκλιος προβλέπει υπό τις αναφερόμενες προϋποθέσεις την υποβολή μηνυτήριας αναφοράς.

Επομένως, η διοικητική παραγραφή δεν ισοδυναμεί με αυτόματη εξάλειψη του αξιοποίνου.

Πώς χειριζόμαστε την ποινική πλευρά

Ελέγχουμε χωριστά:

1. Αν υφίσταται πράγματι έγκλημα φοροδιαφυγής κατά τον εφαρμοστέο ουσιαστικό ποινικό νόμο.
2. Αν συντρέχουν τα κατά νόμο ποσοτικά όρια και τα λοιπά στοιχεία της αντικειμενικής και υποκειμενικής υπόστασης.
3. Αν έχει παραγραφεί το αξιόποινο.
4. Αν συντρέχει νόμιμη αναστολή της ποινικής παραγραφής.
5. Ποια νομοθεσία εφαρμόζεται διαχρονικά, λαμβανομένων υπόψη των νομοθετικών αλλαγών.
6. Αν έχει ήδη κινηθεί ποινική διαδικασία και σε ποιο στάδιο βρίσκεται.
7. Ποιες συνέπειες έχει η ακύρωση ή μη κοινοποίηση της διοικητικής πράξης για τα πραγματικά δεδομένα που υποστηρίζουν την ποινική κατηγορία.

Τα άρθρα 69 και 81 ΚΦΔ περιλαμβάνουν ειδικές ρυθμίσεις για τη μηνυτήρια αναφορά, την έναρξη ή αναστολή παραγραφής και τη σχέση της ποινικής με τη διοικητική διαδικασία.

Δεν μπορεί να συναχθεί γενικώς από την Ε.2072/2026 ότι κάθε μήνυση είναι βάσιμη ή ότι κάθε σχετικό ποινικό αδίκημα εξακολουθεί να είναι μη παραγεγραμμένο.

29. Σενάριο 23 — Έχει ήδη ασκηθεί ποινική δίωξη ή υπάρχει εκκρεμής ποινική δίκη

Η νέα απόφαση του ΣτΕ μπορεί να αξιοποιηθεί στην υπεράσπιση, αλλά δεν αποτελεί αυτοτελώς αθωωτική απόφαση.

Πρακτικά:

Αν η ποινική υπόθεση βρίσκεται στην προκαταρκτική εξέταση: Προσκομίζουμε τα στοιχεία περί παραγραφής του διοικητικού δικαιώματος, εξετάζοντας ταυτόχρονα αν πληρούνται οι προϋποθέσεις δίωξης και αν η υπόθεση είναι ποινικά παραγεγραμμένη.

Αν έχει ασκηθεί δίωξη: Εξετάζουμε την ισχύ του κατηγορητηρίου, τα ποσοτικά όρια, τον χρόνο τέλεσης και την ειδική παραγραφή του εγκλήματος.

Αν έχει ανασταλεί η ποινική διαδικασία λόγω εκκρεμούς φορολογικής διαφοράς: Ελέγχουμε αν η μεταγενέστερη διοικητική εξέλιξη επιβάλλει ενημέρωση της εισαγγελικής ή δικαστικής αρχής.

Αν έχει ήδη εκδοθεί ποινική απόφαση: Δεν θεωρούμε ότι ανατρέπεται αυτομάτως. Εξετάζονται τα κατά νόμο ένδικα μέσα και τυχόν ειδικές δυνατότητες επανάληψης της ποινικής διαδικασίας.

Επειδή η διοικητική παραγραφή και η ποινική παραγραφή διέπονται από διαφορετικούς κανόνες, κάθε τέτοια υπόθεση χρειάζεται ξεχωριστό υπολογισμό.

30. Σενάριο 24 — Υπάρχει ζήτημα νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες

Η παράγραφος 6 της εγκυκλίου περιλαμβάνει ιδιαίτερη πρόβλεψη για φορολογικά έτη 2015–2017.

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις εγκλημάτων φοροδιαφυγής που μπορούν να αποτελούν βασικά αδικήματα νομιμοποίησης εσόδων, η ΑΑΔΕ προβλέπει την αποστολή αναφοράς στην αρμόδια Αρχή του ν. 4557/2018.

Αυτό αφορά, κατά την εγκύκλιο, μεταξύ άλλων, συγκεκριμένες περιπτώσεις εικονικών φορολογικών στοιχείων για ανύπαρκτες συναλλαγές, με συνολική αξία μεγαλύτερη των 75.000 ευρώ, υπό τις λοιπές νόμιμες προϋποθέσεις.

Η εγκύκλιος διακρίνει αναλυτικά περιπτώσεις στις οποίες έχει παρέλθει η προθεσμία ΔΕΔ, έχει απορριφθεί η ενδικοφανής προσφυγή ή εκκρεμεί δικαστική προσφυγή, καθώς και περιπτώσεις θεωρημένων εκθέσεων ΕΛΠ.

Σημαντική διάκριση: Το ποσό των 75.000 ευρώ στη συγκεκριμένη πρόβλεψη δεν είναι γενικό κατώτατο όριο εφαρμογής της ΣτΕ 1246/2026 ούτε σημαίνει ότι μικρότερης αξίας εικονικά στοιχεία δεν καλύπτονται από τη φορολογική παραγραφή.

Το ζητούμενο σε κάθε υπόθεση είναι αν συντρέχουν οι ειδικές προϋποθέσεις του βασικού αδικήματος και της διαδικασίας αναφοράς.

ΜΕΡΟΣ Ε΄ — Ειδικές περιπτώσεις και παγίδες κατά τον νομικό έλεγχο

31. Τι συμβαίνει αν η ΑΑΔΕ επικαλείται συμπληρωματικά στοιχεία;

Αυτό είναι το πρώτο σημείο που πρέπει να εξετάσουμε σε κάθε φάκελο. Η ΣτΕ 1246/2026 δεν εξάλειψε κάθε προϋφιστάμενη δυνατότητα ειδικής παραγραφής. Στην επίδικη υπόθεση η φορολογική αρχή δεν είχε επικαλεστεί συμπληρωματικά στοιχεία και το ΣτΕ θεμελίωσε την κρίση του και σε αυτή τη διαπίστωση.

Ελέγχουμε επομένως:

Ερώτημα	Σημασία
Ποια είναι η ακριβής διάταξη παραγραφής που επικαλείται η πράξη;	Διαχωρισμός ανίσχυρης δεκαετίας από άλλες νόμιμες βάσεις
Πότε περιήλθαν οι πληροφορίες σε γνώση της ΑΑΔΕ;	Έλεγχος του χρόνου και της δυνατότητας αξιοποίησής τους
Πρόκειται πραγματικά για νέα ή συμπληρωματικά στοιχεία;	Δεν αρκεί ο χαρακτηρισμός τους από τον έλεγχο
Θα μπορούσε η διοίκηση να τα γνωρίζει νωρίτερα;	Κρίσιμο κατά την εφαρμογή ορισμένων ειδικών διατάξεων
Αφορούν την ίδια φορολογητέα ύλη και το ίδιο έτος;	Έλεγχος των αντικειμενικών ορίων ενδεχόμενης παράτασης
Συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις της ειδικής διάταξης;	Δεν αρκεί η ύπαρξη οποιασδήποτε πληροφορίας

Δεν πρέπει να θεωρείται ότι πληροφοριακό δελτίο ΥΕΔΔΕ ή άλλη έκθεση αποτελεί αυτομάτως συμπληρωματικό στοιχείο που επιτρέπει επιμήκυνση της παραγραφής.

Για τα έτη 2012–2017 απαιτείται ιδιαίτερη αναδρομή στο εφαρμοστέο κατά περίπτωση δίκαιο. Η δεκαετία λόγω μη υποβολής δήλωσης ή νέων στοιχείων του μεταγενέστερου άρθρου 36 παρ. 3α δεν πρέπει να εφαρμόζεται αναδρομικά κατά τρόπο που παραβιάζει τις μεταβατικές του διατάξεις.

32. Τι συμβαίνει αν η ίδια φορολογική υπόθεση περιλαμβάνει περισσότερα έτη;

Παράδειγμα: Ενιαία έκθεση ελέγχου αφορά τα φορολογικά έτη 2016, 2017, 2018 και 2019. Δεν αντιμετωπίζουμε τη συνολική έκθεση ως μία ενιαία και αδιαίρετη υπόθεση παραγραφής.

Αντίθετα:

• Το 2016 εξετάζεται σύμφωνα με το καθεστώς που αφορά τις χρήσεις της Ε.2072/2026.
• Το 2017 εξετάζεται αντίστοιχα.
• Το 2018 δεν εμπίπτει στην επίμαχη μεταβατική διάταξη με τον ίδιο τρόπο.
• Το 2019 διέπεται από το δικό του εφαρμοστέο καθεστώς.

Η ενδεχόμενη παραγραφή των δύο πρώτων ετών δεν συμπαρασύρει αυτομάτως τα επόμενα.

Η ίδια διάκριση πρέπει να γίνεται μεταξύ των επιμέρους φορολογιών, ακόμη και μέσα στην ίδια χρήση.

33. Τι συμβαίνει αν υπάρχουν πολλές καταλογιστικές πράξεις για την ίδια χρήση;

Παράδειγμα: Για το 2015 έχουν εκδοθεί:

• Πράξη διορθωτικού προσδιορισμού φόρου εισοδήματος.
• Πράξη διορθωτικού προσδιορισμού ΦΠΑ.
• Πράξη επιβολής προστίμου για εικονικά στοιχεία.

Η παραγραφή μπορεί να συνιστά κοινό νομικό ζήτημα, όμως κάθε πράξη έχει ιδιαίτερο αντικείμενο, ημερομηνία κοινοποίησης και δικονομική κατάσταση.

Κατά συνέπεια, ελέγχουμε τη δυνατότητα αυτοτελούς προσβολής κάθε πράξης και τους κανόνες τυχόν συνάφειας ή σώρευσης.

Δεν αρκεί η ακύρωση της μίας πράξης για να θεωρήσουμε ότι εξαφανίζονται αυτομάτως όλες οι υπόλοιπες.

34. Τι συμβαίνει με περιπτώσεις εικονικών στοιχείων πριν και μετά τις 17.10.2015;

Η ημερομηνία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία.

Η προγενέστερη Ε.2057/2023 διέκρινε τις παραβάσεις έκδοσης ή λήψης εικονικών στοιχείων έως 16.10.2015 και τις μεταγενέστερες.

Η Ε.2072/2026 εξακολουθεί να λαμβάνει υπόψη αυτή τη διάκριση, ειδικά στις οδηγίες της για μηνυτήριες αναφορές και εκθέσεις ελέγχου ΕΛΠ.

Έτσι, σε ορισμένες μεταγενέστερες παραβάσεις δεν εκδίδεται αυτοτελής πράξη προστίμου, αλλά αποκτά σημασία η έκθεση ελέγχου.

Πρακτικό συμπέρασμα: Δεν αρκεί να ερευνήσουμε μόνο αν υπάρχει κοινοποιημένη πράξη επιβολής προστίμου. Πρέπει να διαπιστώσουμε αν υπάρχει και θεωρημένη ή κοινοποιημένη έκθεση ελέγχου που παράγει ιδιαίτερες συνέπειες.

35. Τι συμβαίνει όταν έχει ακυρωθεί ήδη η πράξη λόγω παραγραφής;

Εάν έχει εκδοθεί απόφαση ΔΕΔ ή δικαστική απόφαση που ακυρώνει τη συγκεκριμένη πράξη λόγω παραγραφής, προχωρούμε στις προβλεπόμενες ενέργειες εκτέλεσης της απόφασης.

Ελέγχουμε την οριστικοποίηση της κρίσης, τυχόν ασκηθέντα ένδικα μέσα και την έκταση της ακύρωσης.

Εφόσον η ακύρωση επιβάλλει διαγραφή ή επιστροφή ποσών, ζητούμε την αντίστοιχη λογιστική και ταμειακή τακτοποίηση.

Διαδικασία επιστροφής

Το άρθρο 42 του ν. 5104/2024 προβλέπει ότι η ενδικοφανής ή δικαστική προσφυγή με αίτημα ακύρωσης ή τροποποίησης πράξης συνιστά, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, και αίτημα επιστροφής.

Η σχετική προθεσμία επιστροφής συνδέεται με την κοινοποίηση της απόφασης ακύρωσης ή τροποποίησης στην αρμόδια υπηρεσία.

Η διοίκηση προβαίνει πρώτα στους νόμιμους συμψηφισμούς και στη συνέχεια επιστρέφει την τυχόν διαφορά. Εξετάζονται επίσης οι νόμιμοι τόκοι επιστροφής κατά το άρθρο 52 ΚΦΔ.

ΜΕΡΟΣ ΣΤ΄ — Συγκεντρωτικός οδηγός για νομικές ενέργειες

36. Πίνακας νομικών ενεργειών

Ο ακόλουθος πίνακας συνοψίζει το πρακτικό αποτέλεσμα ανά κατάσταση, χωρίς να υποκαθιστά τον έλεγχο παραγραφής και παραδεκτού και χωρίς να αποτελεί νομική συμβουλή για οποιαδήποτε υπόθεση.

Κατάσταση υπόθεσης	Ενδεδειγμένη ενέργεια
Δεν έχει αρχίσει έλεγχος	Έλεγχος παραγραφής — καμία προληπτική προσφυγή κατά ανύπαρκτης πράξης
Υπάρχει εντολή ελέγχου	Αίτημα περάτωσης με βάση Ε.2072/2026
Υπάρχει προσωρινός προσδιορισμός	Υπόμνημα παραγραφής και αίτημα μη έκδοσης οριστικής πράξης
Οριστική πράξη εκδόθηκε αλλά δεν κοινοποιήθηκε	Αίτημα εφαρμογής παρ. 4β(ββ) εγκυκλίου
Οριστική πράξη κοινοποιήθηκε και τρέχει προθεσμία ΔΕΔ	Ενδικοφανής προσφυγή
Εκκρεμεί προσφυγή στη ΔΕΔ	Συμπληρωματικό υπόμνημα
Η ΔΕΔ απέρριψε και τρέχει δικαστική προθεσμία	Δικαστική προσφυγή
Εκκρεμεί προσφυγή στο διοικητικό δικαστήριο	Επίκληση νομολογίας και, όπου απαιτείται, πρόσθετοι λόγοι
Έγινε συζήτηση, δεν εκδόθηκε απόφαση	Έλεγχος παραδεκτής συμπληρωματικής δικονομικής ενέργειας
Εκδόθηκε εκκλητή πρωτόδικη απόφαση	Έλεγχος και ενδεχόμενη άσκηση έφεσης
Εκκρεμεί έφεση ή αναίρεση	Αξιοποίηση νομολογίας εντός των ορίων του ενδίκου μέσου
Πέρασε η προθεσμία ΔΕΔ χωρίς προσφυγή	Έλεγχος άλλης νόμιμης οδού, ιδίως άρθρου 224 παρ. 5 ΚΔΔ σε στάδιο εκτέλεσης
Υπάρχει ατομική ειδοποίηση ή κατάσχεση	Άμεσος έλεγχος ανακοπής και αναστολής
Υπάρχει αμετάκλητη δικαστική απόφαση	Έλεγχος δεδικασμένου — εξαιρετικά περιορισμένη επανεξέταση
Έχει καταβληθεί ο φόρος ή το πρόστιμο	Έλεγχος αν μπορεί να ανατραπεί νόμιμα η πράξη πριν ζητηθεί επιστροφή
Υπάρχει ρύθμιση δόσεων	Έλεγχος της φύσης της ρύθμισης και των αμφισβητούμενων ποσών
Έγινε αποδοχή κατά το άρθρο 75	Έλεγχος ανέκκλητης αποδοχής και των όρων της
Υπάρχει εκκρεμής ποινική υπόθεση	Αυτοτελής έλεγχος ποινικής παραγραφής και στοιχείων του αδικήματος
Υπάρχει αναφορά για ξέπλυμα χρήματος	Έλεγχος των ειδικών προϋποθέσεων του ν. 4557/2018

37. Τα έγγραφα που πρέπει να έχουμε για κάθε υπόθεση

Για να εφαρμόσουμε σωστά τον οδηγό θα πρέπει να έχουμε τα εξής:

1. Εντολή ή εντολές ελέγχου.
2. Σημειώματα διαπιστώσεων και προσωρινούς προσδιορισμούς.
3. Οριστικές εκθέσεις ελέγχου.
4. Πράξεις διορθωτικού προσδιορισμού φόρου ή επιβολής προστίμου.
5. Αποδεικτικά κοινοποίησης κάθε πράξης.
6. Ενδικοφανείς προσφυγές και αποφάσεις ΔΕΔ.
7. Δικόγραφα δικαστικών προσφυγών, πρόσθετων λόγων, εφέσεων και σχετικές αποφάσεις.
8. Στοιχεία βεβαίωσης, καταβολών, ρυθμίσεων και αναγκαστικής εκτέλεσης.
9. Εκθέσεις πληροφοριακών στοιχείων και αποδεικτικά του χρόνου κατά τον οποίο περιήλθαν σε γνώση της διοίκησης.
10. Τυχόν ποινικές δικογραφίες και έγγραφα σχετικά με αναφορές στην Αρχή του ν. 4557/2018.

Για κάθε φορολογία και έτος θα πρέπει να καταγράφονται χωριστά η αρχική λήξη παραγραφής, τυχόν νόμιμες παρατάσεις, η ημερομηνία έκδοσης της πράξης, η κοινοποίησή της και η σημερινή δικονομική κατάσταση.

ΜΕΡΟΣ Ζ΄ — Τα τέσσερα κρισιμότερα νομικά συμπεράσματα

38. Τι πρέπει να κρατήσουμε από το νέο καθεστώς

Πρώτον: Η σημαντικότερη άμεση συνέπεια αφορά τους ανοικτούς ελέγχους.

Η διοίκηση αναγνωρίζει πλέον ότι η επίμαχη μεταβατική δεκαετία δεν μπορεί να στηρίζει νέους καταλογισμούς για τις χρήσεις 2012–2017. Αυτό είναι το σαφέστερο πρακτικό αποτέλεσμα της Ε.2072/2026.

Δεύτερον: Οι κοινοποιημένες καταλογιστικές πράξεις απαιτούν ενεργή νομική αντιμετώπιση.

Η νέα απόφαση και η εγκύκλιος δεν τις ακυρώνουν αυτομάτως. Όταν υπάρχει ανοικτή προθεσμία ΔΕΔ ή δικαστικής προσφυγής, πρέπει να χρησιμοποιηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία.

Τρίτον: Ακόμη και παλαιά, οριστικοποιημένη οφειλή μπορεί υπό προϋποθέσεις να εμφανίζει δυνατότητα αμφισβήτησης κατά το στάδιο εκτέλεσης.

Το άρθρο 224 παρ. 5 ΚΔΔ, σε συνδυασμό με τη ΣτΕ 567/2024, αποτελεί σημείο που αξίζει να εξετάζεται συστηματικά, ιδίως όταν δεν υπάρχει δεδικασμένο για την παραγραφή.

Τέταρτον: Η διοικητική φορολογική παραγραφή δεν συνεπάγεται αυτομάτως ούτε επιστροφή καταβληθέντων ποσών ούτε ποινική απαλλαγή.

Οι συγκεκριμένες συνέπειες εξακολουθούν να διέπονται από τις οικείες ουσιαστικές και δικονομικές διατάξεις.

Κλείστε ραντεβού για εξατομικευμένη νομική καθοδήγηση

Κάθε υπόθεση έχει ιδιαιτερότητες που χρήζουν προσοχής. Κλείστε online ραντεβού και λάβετε καθοδήγηση προσαρμοσμένη στη δική σας περίπτωση.