Ακύρωση Πλασματικής Αποδοχής Κληρονομίας: Πότε «κληρονομείς» χωρίς να το ξέρεις – και πώς ακυρώνεται

🔎 Σύνοψη της υπόθεσης

Κληρονόμος βρέθηκε αντιμέτωπος με υπέρογκη φορολογική απαίτηση, χωρίς να έχει ποτέ αποδεχθεί ρητά κληρονομία. Η αιτία; Η πλασματική αποδοχή που επήλθε αυτοδικαίως λόγω άπρακτης παρέλευσης της προθεσμίας αποποίησης. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η αποδοχή αυτή μπορεί να ακυρωθεί, όταν ο κληρονόμος τελούσε σε ουσιώδη πλάνη ως προς το νομικό καθεστώς της αποποίησης και τις συνέπειές της.

Περίληψη της απόφασης για την ακύρωση πλασματικής αποδοχής κληρονομίας

Η απόφαση του Εφετείου Αθηνών 172/2025 εξετάζει το ζήτημα της ακύρωσης πλασματικής αποδοχής κληρονομίας λόγω ουσιώδους πλάνης. Το Δικαστήριο έκρινε ότι, όταν ο κληρονόμος παραλείπει να αποποιηθεί εμπρόθεσμα κληρονομία επειδή αγνοεί το νομικό καθεστώς της αποποίησης ή τις συνέπειες της παράλειψης, η αποδοχή που επήλθε κατά πλάσμα του νόμου δεν ανταποκρίνεται στην πραγματική του βούληση και μπορεί να ακυρωθεί.

Ιδιαίτερη σημασία αποδόθηκε στο γεγονός ότι η πλάνη δεν αφορούσε το ύψος των χρεών ή την οικονομική κατάσταση της κληρονομίας, αλλά τη γνώση των νομικών προθεσμιών και των έννομων συνεπειών. Το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι τέτοια πλάνη θεωρείται ουσιώδης και θεμελιώνει δικαίωμα ακύρωσης, υπό την προϋπόθεση άσκησης αγωγής εντός της εξάμηνης προθεσμίας από την άρση της πλάνης.

Η απόφαση ενισχύει την ασφάλεια δικαίου για κληρονόμους που αιφνιδίως καλούνται να αναλάβουν υπέρογκες υποχρεώσεις, επιβεβαιώνοντας ότι η αυτοδίκαιη κτήση της κληρονομίας δεν είναι απόλυτη και μπορεί να ανατραπεί όταν δεν στηρίζεται σε πραγματική και ενσυνείδητη βούληση.

---

🧠 Τι είναι η πλασματική αποδοχή κληρονομίας

Σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα, ο κληρονόμος αποκτά την κληρονομία αυτοδικαίως με τον θάνατο του κληρονομουμένου.
Όμως:

• έχει δικαίωμα αποποίησης εντός 4 μηνών από τότε που έλαβε γνώση της επαγωγής και του λόγου αυτής,
• αν η προθεσμία παρέλθει άπρακτη, τεκμαίρεται αποδοχή της κληρονομίας, ακόμη και χωρίς δήλωση.

Αυτό είναι η πλασματική αποδοχή.

---

⚖️ Το κρίσιμο νομικό ερώτημα της απόφασης

Μπορεί να ακυρωθεί μια αποδοχή που δεν έγινε ποτέ συνειδητά, αλλά επήλθε μόνο από παράλειψη;

➡️ Ναι, απάντησε το Εφετείο, υπό προϋποθέσεις.

---

✅ Πότε ακυρώνεται η πλασματική αποδοχή (όπως έκρινε το Δικαστήριο)

Η πλασματική αποδοχή υπάγεται σε ακύρωση κατά τα άρθρα 140 επ. ΑΚ, όταν:

• ο κληρονόμος τελούσε σε ουσιώδη πλάνη,
• η πλάνη αφορά το νομικό πλαίσιο της αποποίησης ή
• τις έννομες συνέπειες της παράλειψης αποποίησης.

❌ Δεν θεωρείται ουσιώδης πλάνη:

• η άγνοια του ύψους των χρεών ή
• η εσφαλμένη εκτίμηση του ενεργητικού/παθητικού της κληρονομίας.

---

🧾 Η ουσία της συγκεκριμένης υπόθεσης

Στην εξεταζόμενη υπόθεση:

• ο κληρονόμος αγνοούσε τον θάνατο του συγγενούς του,
• αγνοούσε επίσης ότι όλοι οι προηγούμενοι κληρονόμοι είχαν αποποιηθεί,
• πληροφορήθηκε για την κληρονομία μόνο μετά από κοινοποίηση ατομικής ειδοποίησης χρεών από τη Δ.Ο.Υ.,
• αντέδρασε άμεσα με αποποίηση και αγωγή ακύρωσης.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι η συμπεριφορά του ήταν συνεπής και επιμελής και ότι, αν γνώριζε εγκαίρως το νομικό καθεστώς, δεν θα είχε αφήσει να παρέλθει η προθεσμία.

---

📌 Ποιοι νομιμοποιούνται παθητικά στην αγωγή

Η αγωγή ακύρωσης στρέφεται:

• κατά εκείνου στον οποίο θα επαχθεί η κληρονομία μετά την ακύρωση, και
• κατά δανειστών της κληρονομίας (π.χ. Δημόσιο).

---

⏱ Προθεσμία – Πότε παραγράφεται η αξίωση

• Η αγωγή ακύρωσης παραγράφεται σε 6 μήνες,
• από τη στιγμή που έπαυσε η πλάνη,
• και σε κάθε περίπτωση όχι πέραν της 20ετίας από την αποδοχή.

---

🧭 Βήμα-βήμα: Πώς υπάγεται μια υπόθεση στον νόμο

1. Διαπίστωση άπρακτης παρέλευσης προθεσμίας αποποίησης
2. Έλεγχος αν υπήρχε ουσιώδης νομική πλάνη
3. Άμεση αποποίηση (έστω και εκπρόθεσμη)
4. Άσκηση αγωγής ακύρωσης πλασματικής αποδοχής
5. Απόδειξη επιμέλειας και άγνοιας νομικών συνεπειών

---

❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Αρκεί να μην ήξερα τα χρέη;
Όχι. Η πλάνη πρέπει να αφορά το νομικό πλαίσιο, όχι την οικονομική κατάσταση.

Μπορώ να αποποιηθώ απευθείας;
Όχι, αν έχει επέλθει πλασματική αποδοχή απαιτείται πρώτα ακύρωση.

Αν το Δημόσιο είναι δανειστής;
Συμμετέχει κανονικά στη δίκη, χωρίς προνομιακή μεταχείριση.

---

Ζητήστε εξειδικευμένη νομική καθοδήγηση πριν δημιουργηθούν μη αναστρέψιμα τετελεσμένα.

Κάθε υπόθεση τέτοιου είδους έχει ιδιαιτερότητες ιδίως με τις αλλαγές που επήλθαν σε αυτές. Κλείστε online ραντεβού και λάβετε καθοδήγηση προσαρμοσμένη στη δική σας περίπτωση.