Διπλές Συντάξεις και Προσωπική Διαφορά:Η Απόφαση-Βόμβα του ΣτΕ που αλλάζει τα δεδομένα στις περικοπές της Εθνικής Σύνταξης.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι ο κανόνας «μία εθνική σύνταξη σε περίπτωση σώρευσης συντάξεων» εφαρμόζεται και όταν ο ίδιος συνταξιούχος λαμβάνει σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος και σύνταξη λόγω θανάτου. Όμως ακύρωσε την επίμαχη εγκύκλιο, επειδή δεν περιορίστηκε σε απλή ερμηνεία του νόμου, αλλά εισήγαγε νέες κανονιστικές ρυθμίσεις χωρίς δημοσίευση σε ΦΕΚ και χωρίς νομοθετική εξουσιοδότηση. Η απόφαση έχει μεγάλη σημασία για συνταξιούχους που λαμβάνουν πολλαπλές συντάξεις και αμφισβητούν περικοπές ή προσωπικές διαφορές.

Διπλές Συντάξεις και Εθνική Σύνταξη: Το ΣτΕ Είπε «Ναι» στον Περιορισμό, αλλά Ακύρωσε την Εγκύκλιο

Σύνοψη της υπόθεσης

Η υπόθεση αφορούσε συνταξιούχους που λάμβαναν περισσότερες από μία συντάξεις, ιδίως σύνταξη λόγω θανάτου και σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος. Η διοίκηση, με πράξη που είχε εκδοθεί ως εγκύκλιος, ερμήνευσε τον νόμο με την έννοια ότι σε κάθε περίπτωση σώρευσης συντάξεων καταβάλλεται μόνο μία εθνική σύνταξη. Παράλληλα, όμως, ρύθμισε πότε θα αρχίσει να εφαρμόζεται ο περιορισμός και πώς θα αντιμετωπιστούν ποσά που είχαν ήδη καταβληθεί, εμφανίζοντας το υπερβάλλον ποσό ως προσωπική διαφορά. Το ΣτΕ δέχθηκε ότι ο βασικός κανόνας του νόμου είναι πράγματι η καταβολή μίας εθνικής σύνταξης, αλλά έκρινε ότι η συγκεκριμένη πράξη δεν ήταν απλή εγκύκλιος· είχε κανονιστικό χαρακτήρα και, επειδή δεν δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ ούτε στηρίχθηκε σε νομοθετική εξουσιοδότηση, ακυρώθηκε κατά τα επίμαχα μέρη της.

Το βασικό νομικό ζήτημα

Το κρίσιμο ζήτημα δεν ήταν μόνο αν ο συνταξιούχος δικαιούται μία ή περισσότερες εθνικές συντάξεις. Το ακόμη πιο σημαντικό ζήτημα ήταν αν η διοίκηση μπορεί, με εγκύκλιο, να ρυθμίζει δεσμευτικά τον χρόνο εφαρμογής ενός συνταξιοδοτικού περιορισμού και τη διατήρηση ποσών ως προσωπική διαφορά. Το ΣτΕ απάντησε ότι άλλο είναι η ερμηνεία του νόμου και άλλο η θέσπιση νέων κανόνων. Όταν μια πράξη εισάγει δεσμευτικές ρυθμίσεις, δεν αρκεί να ονομάζεται «εγκύκλιος». Πρέπει να έχει νόμιμη εξουσιοδότηση και να δημοσιεύεται κανονικά.

Ο νόμος και η υπαγωγή βήμα-βήμα

Το άρθρο 7 παρ. 5 του ν. 4387/2016 προβλέπει ότι σε περίπτωση σώρευσης συντάξεων χορηγείται μία εθνική σύνταξη. Το ΣτΕ ερμήνευσε τη διάταξη γραμματικά και συστηματικά:

πρώτον, ο νόμος δεν διακρίνει ανάλογα με την αιτία της σύνταξης·

δεύτερον, δεν προβλέπει εξαίρεση για τη σώρευση σύνταξης λόγω θανάτου και σύνταξης εξ ιδίου δικαιώματος·

τρίτον, το άρθρο 12 για τη σύνταξη λόγω θανάτου ρυθμίζει τον τρόπο υπολογισμού της σύνταξης και όχι το ανώτατο όριο εθνικών συντάξεων ανά συνταξιούχο·

τέταρτον, εφόσον ο νομοθέτης ήθελε εξαίρεση, θα έπρεπε να την προβλέψει ρητά. Άρα, ως προς την ουσία του περιορισμού, η διοίκηση απέδωσε ορθά την έννοια του νόμου.

Το πρόβλημα δημιουργήθηκε επειδή η πράξη προχώρησε παραπέρα: όρισε χρόνο έναρξης εφαρμογής και διατήρηση ήδη καταβληθέντων ποσών ως προσωπική διαφορά, χωρίς ΦΕΚ και χωρίς ειδική εξουσιοδότηση.

Πώς οδηγήθηκε το Δικαστήριο στην απόφαση

Το Δικαστήριο έκανε μια διπλή διάκριση. Από τη μία πλευρά, δέχθηκε ότι ο κανόνας «μία εθνική σύνταξη» ισχύει και στις διπλές συντάξεις διαφορετικής αιτίας. Από την άλλη, έκρινε ότι η επίμαχη πράξη δεν περιορίστηκε σε ερμηνευτική καθοδήγηση. Μετέθεσε τον χρόνο εφαρμογής του νόμου και ρύθμισε υφιστάμενες συνταξιοδοτικές καταστάσεις. Έτσι απέκτησε κανονιστικό χαρακτήρα. Επειδή δεν είχε δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και δεν υπήρχε νομοθετική εξουσιοδότηση, ακυρώθηκε για λόγους ασφάλειας δικαίου.

Γιατί η απόφαση ενδιαφέρει τους συνταξιούχους

Η απόφαση είναι κρίσιμη για όσους λαμβάνουν περισσότερες συντάξεις και βλέπουν μεταβολές στην εθνική σύνταξη, στην προσωπική διαφορά ή στο συνολικό ποσό της σύνταξής τους. Δείχνει ότι ο συνταξιούχος δεν πρέπει να εξετάζει μόνο τι λέει μια εγκύκλιος, αλλά και αν η εγκύκλιος έχει νόμιμη βάση, αν παράγει κανονιστικά αποτελέσματα και αν έχει τηρηθεί η απαιτούμενη δημοσίευση. Σε συνταξιοδοτικές διαφορές, αυτή η διάκριση μπορεί να είναι καθοριστική.

FAQ

Μπορεί κάποιος να λαμβάνει δύο εθνικές συντάξεις;
Κατά την κρίση του ΣτΕ, όταν σωρεύονται περισσότερα συνταξιοδοτικά δικαιώματα στο ίδιο πρόσωπο, εφαρμόζεται ο κανόνας της μίας εθνικής σύνταξης.

Ισχύει αυτό και για σύνταξη χηρείας μαζί με σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος;
Ναι, κατά την απόφαση, ο περιορισμός εφαρμόζεται και στη σώρευση σύνταξης λόγω θανάτου με σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος.

Γιατί ακυρώθηκε η εγκύκλιος;
Επειδή δεν ήταν απλώς ερμηνευτική. Περιείχε νέες δεσμευτικές ρυθμίσεις, χωρίς ΦΕΚ και χωρίς νομοθετική εξουσιοδότηση.

Τι σημαίνει αυτό για συνταξιούχους με προσωπική διαφορά;
Σημαίνει ότι πρέπει να ελεγχθεί αν η μεταβολή ή η διατήρηση ποσών στηρίζεται σε νόμιμη πράξη και όχι μόνο σε εγκύκλιο.

---

Κλείστε ραντεβού για εξατομικευμένη νομική καθοδήγηση

Κάθε υπόθεση έχει ιδιαιτερότητες που χρήζουν προσοχής. Κλείστε online ραντεβού και λάβετε καθοδήγηση προσαρμοσμένη στη δική σας περίπτωση.