Πότε η «Ανοχή» του εργαζομένου σε δυσμενή εργασιακή μεταβολή δεν συνιστά Σιωπηρή Αποδοχή;

Σύνοψη της Υπόθεσης

Με την υπ’ αριθμ. 23/2025 απόφασή του, το Β1’ Πολιτικό Τμήμα του Άρειος Πάγος έκρινε εργατική διαφορά που αφορούσε διεκδίκηση δεδουλευμένων αποδοχών από εργαζόμενο σε επιχείρηση λατομείου και γεωτρήσεων.

Ο εργαζόμενος είχε προσληφθεί με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, με συμφωνημένο ωρομίσθιο 10 ευρώ για εργασία ως βοηθός χειριστή γεωτρύπανου και αμοιβή 0,50 ευρώ ανά μέτρο εξορυσσόμενης πέτρας όταν εργαζόταν ως εργάτης στο λατομείο. Ο εργοδότης κατέβαλε επί σειρά ετών ποσά έναντι των οφειλομένων, χωρίς να αποδίδει το σύνολο των συμφωνημένων αποδοχών.

Ο εργοδότης ισχυρίστηκε ότι ο εργαζόμενος αποδέχθηκε σιωπηρά τη μείωση του ωρομισθίου, επειδή συνέχισε να εργάζεται χωρίς ρητή διαμαρτυρία. Τα δικαστήρια ουσίας απέρριψαν τον ισχυρισμό αυτό και επιδίκασαν διαφορές δεδουλευμένων ύψους 31.941 ευρώ. Ο Άρειος Πάγος απέρριψε την αίτηση αναίρεσης, επιβεβαιώνοντας ότι η απλή ανοχή μη πλήρους καταβολής αποδοχών δεν ισοδυναμεί με σιωπηρή αποδοχή βλαπτικής μεταβολής.

Ο Άρειος Πάγος επικύρωσε την κρίση, επισημαίνοντας ότι η απλή ανοχή μη πλήρους καταβολής αποδοχών δεν συνιστά σιωπηρή αποδοχή βλαπτικής μεταβολής. Για να θεωρηθεί ότι τροποποιήθηκε η σύμβαση απαιτείται σαφής βούληση του εργαζομένου. Η αναίρεση απορρίφθηκε και επιβεβαιώθηκε η υποχρέωση καταβολής των συμφωνημένων αποδοχών.

---

Αναλυτική Παρουσίαση της Απόφασης ΑΠ 23/2025

1. Τα πραγματικά περιστατικά

Η εργασιακή σχέση διήρκεσε από 26.3.2015 έως 27.10.2017. Κατά το διάστημα αυτό:

• Ο εργαζόμενος παρείχε εργασία άλλοτε ως βοηθός χειριστή γεωτρύπανου και άλλοτε ως εργάτης εξόρυξης.
• Το ωρομίσθιο είχε συμφωνηθεί στα 10 ευρώ.
• Για την εργασία στο λατομείο, η αμοιβή ορίστηκε σε 0,50 ευρώ ανά μέτρο πέτρας.
• Καταβάλλονταν ποσά έναντι, όχι όμως το σύνολο των συμφωνηθέντων αποδοχών.
• Ο εργοδότης παραδέχθηκε 5.414 ώρες εργασίας.
• Ο εργαζόμενος κατήγγειλε την κατάσταση στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας.

Τα δικαστήρια ουσίας δέχθηκαν ότι δεν αποδείχθηκε συμφωνία για χαμηλότερο ωρομίσθιο (3,93 ευρώ, όπως ισχυρίστηκε ο εργοδότης).

---

2. Το κρίσιμο νομικό ζήτημα: Υπήρξε σιωπηρή αποδοχή μείωσης μισθού;

Το βασικό επιχείρημα του εργοδότη ήταν ότι:

Ακόμα κι αν είχε συμφωνηθεί ωρομίσθιο 10 ευρώ, ο εργαζόμενος αποδέχθηκε σιωπηρά τη μείωση, αφού δεν αντέδρασε άμεσα.

Το Εφετείο και ο Άρειος Πάγος έκριναν ότι:

• Η απλή ανοχή μη πλήρους καταβολής αποδοχών,
• Η συνέχιση της εργασίας,
• Η μη άμεση δικαστική διεκδίκηση,

δεν συνιστούν σιωπηρή αποδοχή βλαπτικής μεταβολής.

Η κρίση αυτή στηρίχθηκε στην έλλειψη ρητής ή σαφώς συναγόμενης βούλησης τροποποίησης της σύμβασης.

---

Το Ισχύον Νομικό Πλαίσιο & Υπαγωγή Βήμα-Βήμα

Η απόφαση στηρίχθηκε κυρίως στο άρθρο 7 του Νόμος 2112/1920 και στα άρθρα 288, 361, 648, 652 και 656 ΑΚ.

Βήμα 1: Υπάρχει σύμβαση εξαρτημένης εργασίας;

✔ Ναι. Υπήρξε σύμβαση αορίστου χρόνου με συγκεκριμένο ωρομίσθιο.

(Άρθρο 648 ΑΚ)

---

Βήμα 2: Έγινε μονομερής μεταβολή όρων;

Ο εργοδότης κατέβαλλε λιγότερα από τα συμφωνημένα.

Αυτό συνιστά εν δυνάμει μονομερή μεταβολή.

---

Βήμα 3: Ήταν η μεταβολή βλαπτική;

✔ Ναι, αφού επηρέαζε άμεσα το ύψος των αποδοχών.

---

Βήμα 4: Αποδέχθηκε ο εργαζόμενος τη μεταβολή;

Εδώ ήταν το κρίσιμο σημείο.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι:

• Δεν υπήρξε ρητή αποδοχή.
• Δεν αποδείχθηκε σιωπηρή αποδοχή.
• Η απλή ανοχή λόγω δυσχερειών δεν αρκεί.

Άρα δεν τροποποιήθηκε η σύμβαση κατά το άρθρο 361 ΑΚ.

---

Βήμα 5: Συνέπειες

Ο εργοδότης όφειλε:

• Το σύνολο των συμφωνημένων αποδοχών.
• Τις διαφορές δεδουλευμένων.

Η αναίρεση απορρίφθηκε ως αβάσιμη.

---

Σημαντικές Νομολογιακές Θέσεις της Απόφασης

Η απόφαση 23/2025 επιβεβαιώνει:

✔ Η ανοχή δεν ταυτίζεται με συναίνεση

Η παραμονή στην εργασία υπό μειωμένες καταβολές δεν σημαίνει αποδοχή.

✔ Η σιωπηρή αποδοχή απαιτεί σαφή συμπεριφορά

Πρέπει να προκύπτει βούληση τροποποίησης σύμβασης.

✔ Τα ιδιωτικά σημειωματάρια λαμβάνονται υπόψη

Στις εργατικές διαφορές, ακόμη και μη τυπικά έγγραφα μπορούν να συνεκτιμηθούν (άρθρο 340 ΚΠολΔ).

---

Γιατί Είναι Καθοριστική η Απόφαση 23/2025;

Η απόφαση:

• Θωρακίζει εργαζομένους έναντι άτυπων μειώσεων μισθών.
• Αποσαφηνίζει τα όρια της σιωπηρής αποδοχής.
• Ενισχύει τη διάκριση μεταξύ ανοχής και συμβατικής μεταβολής.
• Καθορίζει αυστηρά τον αναιρετικό έλεγχο.

---

Συμπέρασμα

Η υπ’ αριθμ. 23/2025 απόφαση του Αρείου Πάγου αποτελεί ισχυρό προηγούμενο για τις περιπτώσεις μη πλήρους καταβολής μισθών. Το Δικαστήριο ξεκαθαρίζει ότι η σιωπηρή αποδοχή δεν τεκμαίρεται από την απλή συνέχιση της εργασίας.

Η συμβατική ελευθερία (άρθρο 361 ΑΚ) προϋποθέτει πραγματική και σαφή βούληση — όχι ανοχή υπό πίεση.

Η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε και ο εργοδότης καταδικάστηκε και στα δικαστικά έξοδα.

---

FAQ – Συχνές Ερωτήσεις

Τι είναι μονομερής βλαπτική μεταβολή;

Κάθε αλλαγή όρων εργασίας από τον εργοδότη χωρίς συναίνεση, που ζημιώνει τον εργαζόμενο.

Αν δεν αντιδράσω άμεσα, χάνω το δικαίωμά μου;

Όχι. Η ανοχή δεν σημαίνει αποδοχή.

Μπορώ να διεκδικήσω διαφορές μισθών μετά από χρόνια;

Ναι, εφόσον δεν έχει παραγραφεί η αξίωση.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί προσωπικό ημερολόγιο ως απόδειξη;

Ναι, στις εργατικές διαφορές επιτρέπεται ελεύθερη εκτίμηση αποδεικτικών μέσων.

---

Ζητήστε εξειδικευμένη νομική καθοδήγηση πριν δημιουργηθούν μη αναστρέψιμα τετελεσμένα.

Κάθε υπόθεση τέτοιου είδους έχει ιδιαιτερότητες ιδίως με τις αλλαγές που επήλθαν σε αυτές. Κλείστε online ραντεβού και λάβετε καθοδήγηση προσαρμοσμένη στη δική σας περίπτωση.